عطايا نيز در اثر استجابت همان دعاست؛ يعنى همان دعايى كه او براى مال يا همسرى خاص نموده بود، خدا آن دعا را به گونه بهترى مستجاب مى‌كند و چيز ديگرى به جاى آن، به او مى‌بخشد. در اين‌گونه موارد نبايد تصور شود آن دعا را اجابت نفرموده‌اند، بلكه در مقام اجابت آن دعاست كه اين عطا انجام پذيرفته است. به بيان ديگر، خداى متعال در اين جا اعمال ولايت كرده و چيزى به بنده خود عطا فرموده كه خير او را در آن مى‌بيند. انسان گاه از روى جهالت و انديشه‌هاى واهى چيزى را كه به خير و صلاح او نيست از خداوند درخواست مى‌كند، ولى خداوند سبحان خير واقعى او را به وى مى‌دهد و بهتر از آن چه او درخواست كرده بود، به وى عطا مى‌فرمايد. پس اگر دعايى مستجاب نمى‌شود، با وعده‌هاى الهى كه مى‌فرمايد: اُدْعُونى اَسْتَجِبْ لَكُم[١]، يا وَ اِذا سَأَلَكَ عِبادِى عَنِّى فَاِنِّى قَريبٌ اُجيبُ دَعْوَةَ الدّاعِ اِذا دَعَان[٢]، منافات ندارد؛ چون اين وعده‌ها حتماً تحقق پيدا مى‌كند؛ البته گاهى اوقات با تأخير و گاهى اوقات با تبديل به احسن و عطاى چيزى بهتر از آنچه كه انسان خواسته است. مقتضاى بندگى خداوند اين است كه بنده خدا همواره به خداوند منان حسن ظن و اعتماد داشته باشد و مبادا اين‌گونه پندارد كه خدا بخل ورزيده و آن چه را كه طلب كرده، به او نداده است، بلكه بهتر از آن چه مى‌خواسته به او داده است؛ يعنى علاوه بر نيل به خواسته‌هاى بهتر از خواسته مقصود و موردنظر، دعا موجب تقرّب وى نيز مى‌گردد.

اصرار در دعا

به دنبال اين دُرافشانى كه حضرت(عليه السلام)، دعا را كليد فتح خزاين رحمت الهى معرفى مى‌كنند در ادامه مى‌فرمايند: بايد در دعا اصرار نماييد، مبادا با يك بار دعا كردن و مستجاب نشدن، كليد فتح خزاين رحمت الهى را رها و ترك كنيد. لذا نه تنها يك مرتبه و دو مرتبه و ده مرتبه و صدمرتبه، بلكه بايد در دعا اصرار و پافشارى نمود كه خداى متعال الحاح در دعا را دوست دارد. به بيانى ديگر، افزون بر دعا نمودن، الحاح و اصرار در دعا نيز خود مطلوبيت دارد و پسنديده درگاه احديّت است. اما اين كه چرا خداوند سبحان با اولين دعا عطا نمى‌كند و

[١] غافر/ ٦٠. [٢] بقره/ ١٨٦. ‌