رستگاران - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٦ - مانعى مهم در مسير تكامل انسان
وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَأَثْقالاً مَعَ أَثْقالِهِمْ؛[١] و قطعاً بارهاى گران خودشان و بارهاى گران [ديگران] را با بارهاى گران خود [بر دوش]حمل خواهند كرد.
همچنين گاه ممكن است انسان در اثر غفلت و لغزشى در اين راه، در پرتگاه سقوط كند و در نتيجه بايد بسيار تلاش كند و زحمت بكشد و با صرف وقت و نيروى فراوان تازه خود را دوباره به جاى اول بازگرداند. اينها خطرهايى است كه در اين راه در كمين انسان است.
اكنون از جمله چيزهايى كه در اين مسير هست و طى طريق را مشكل مىكند و مانع رسيدن به مقصد مىگردد، دلبستگى به مال دنيا است. اين دلبستگى گاه چنان شديد مىشود كه به تعبير قرآن انسان را به زمين مىچسباند و انسان براى كوچكترين حركتى نيز احساس سنگينى عجيبى مىكند:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللهِ اثّاقَلْتُمْ إِلَى الأَْرْضِ أَرَضِيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الآْخِرَةِ فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الآْخِرَةِ إِلاّ قَلِيل؛[٢] اى كسانى كه ايمان آورده ايد، شما را چه شده است كه چون به شما گفته مى شود: «در راه خدا بسيج شويد» بر زمين سنگينى مى كنيد؟ آيا به زندگى دنيا به جاى آخرت راضى شده ايد؟ متاع زندگى دنيا در برابر آخرت، جز اندكى نيست.
همچنين در وصف بلعم باعورا و سبب تنزلش از مقام رفيع «مستجاب الدعوه» بودن، مىفرمايد:
وَلَوْ شِئْنا لَرَفَعْناهُ بِها وَلكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الأَْرْضِ؛[٣] اگر مىخواستيم او را به وسيله آن [آيات] بالا مىبرديم، اما او به زمين [= دنيا]گراييد.
روشن است كه اينجا چسبندگى جسم و بدن به زمين منظور نيست؛ بلكه اين روح است كه زمينگير مىشود و چنان به زمين مىچسبد كه نمىتواند حركت كند. يكى از عوامل مهم اين چسبندگى و زمينگيرى علاقه به مال است:
وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ؛[٤] و به راستى كه انسان سخت شيفته مال است.
[١] عنكبوت (٢٩)، ١٣. [٢] توبه (٩)، ٣٨. [٣] اعراف (٧)، ١٧٦. [٤] عاديات (١٠٠)، ٨.