رستگاران - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٧٦ - رمز پيش برندگى تواضع و بازدارندگى تكبر

مصداق، ما حتى يك هزارم و كمتر از آن هم شناخت نداريم و هيچ‌گاه طمع چنين شناختى را نيز نبايد داشته باشيم.

اكنون با اين وضعيت اگر بخواهند براى ما از كمال انسانى صحبت كنند چه بايد بگويند؟ ابتدا مى‌گويند به دستورات خدا عمل كنيد تا كامل شويد. اما انسان اگر كامل شود چه تغييرى مى‌كند و چه اتفاقى در وجودش رخ مى‌دهد؟ در اين‌جا تعبيرى كه در معارف اسلامى به كار رفته اين است كه، كمال انسان يعنى «قرب به خدا» و هرچه انسان كامل‌تر گردد به خدا نزديك‌تر مى‌شود. البته اين تعبير به اسلام و فرهنگ اسلامى يا شيعى اختصاص ندارد و همه اديان آن را دارند و از اين رو بايد آن را جزو فرهنگ دينى به حساب آورد. تمامى اديان تا آن‌جا كه ما با فرهنگ آنها آشنايى داريم، عالى‌ترين و بالاترين مفهومى را كه دنبال مى‌كنند و آن را برترين ارزش مى‌دانند «قرب خدا» است. به تصريح قرآن حتى مشركان نيز در توجيه پرستش بت‌ها مى‌گفتند اين كار مايه تقرب آنها به خدا مى‌شود:

ما نَعْبُدُهُمْ إِلاّ لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللهِ زُلْفى؛[١] ما آنها را جز براى اين نمى پرستيم كه ما را هرچه بيشتر به خدا نزديك گردانند.

از اين رو قرب به خدا عالى‌ترين ارزشى است كه در اديان مختلف مطرح مى‌شود. بر اين اساس انسان مى‌تواند به مقامى برسد كه به كمال مطلق و وجود بى‌نهايت، يعنى خداى متعال نزديك گردد. آيا ترقى و مقامى بالاتر از اين مى‌توان براى انسان تصور كرد؟

البته بايد توجه داشت كه نزديكى و تقرب امرى نسبى است و ممكن است كسى يك پله، ديگرى صد و يكى نيز هزار پله در اين مسير بالا برود، و از آن‌جا كه مراتب قربْ ميل به بى‌نهايت دارد، درجات مختلفى از قرب را مى‌توان براى افراد در نظر گرفت.

اكنون مى‌توان سؤال كرد راه كلى قرب الى الله چيست و انسان براى آن‌كه به خدا نزديك شود چه بايد بكند؟ راه كلى كه در اين‌جا باز تقريباً به طور يكنواخت در اديان مختلف پذيرفته شده، عبارت از «پرستش» است. همه اديان مى‌گويند اگر مى‌خواهيد راهى به سوى قرب به خدا پيدا كنيد، بايد خدا را بپرستيد و او را عبادت نماييد. حتى