وَللهِِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ الله؛[١] و مشرق و مغرب از آنِ خدا است، پس به هر سو رو كنيد، آن جا روى [به]خدا است.

رو به سوى خدا بودن به اين است كه روى دل و قلبمان را به سمت او متوجه كنيم. از اين رو نماز خواندن در حال غفلت و در حالى كه فكر و ذهن ما مشغول امور و مسائلى ديگر است، در واقع روى گرداندن از خداوند در حال سخن گفتن با او است، كه كمال بى‌ادبى و توهين محسوب مى‌شود.

با اين همه، اى كاش فقط همين مقدار بود كه در حال نماز دل و قلبمان از ياد خدا غافل و غرق در غير خدا است، اما متأسفانه مسأله از اين هم بالاتر است. اين‌كه بسيارى از نمازها اين‌گونه است كه پس از گفتن «السلام عليكم» تازه شخص يادش مى‌آيد كه نماز مى‌خوانده، به تنهايى مصيبتى بزرگ و جسارتى نابخشودنى است، اما تأسف‌بارتر آن است كه بسيارى از ما حتى آداب ظاهرى نماز را نيز رعايت نمى‌كنيم. ما براى صحبت كردن با دوستانمان، آرام و شمرده سخن مى‌گوييم و كلمات را با سرعتى طبيعى ادا مى‌كنيم. اين در حالى است كه متأسفانه كم نيست مواردى كه مشاهده مى‌شود افراد به هنگام نماز خواندن بسيار عجله و شتاب به خرج مى‌دهند و الفاظ و كلمات را بسيار تند و سريع ادا مى‌كنند و با سرعتى وصف‌ناشدنى ركوع و سجده و قيام و قعود را انجام مى‌دهند. گاهى برخى افراد آن‌قدر نماز را تند و سريع مى‌خوانند كه در نوع خود مى‌توان آن را يك ركورد به حساب آورد، و براى مثال، نماز چهار ركعتى را در يك دقيقه تمام مى‌كنند!

آيا اقتضاى رعايت ادب ربوبى اين است؟ نمازهاى بسيارى از ما از جهات مختلف آن‌چنان ناقص و معيوب است كه اگر نمازى را با تمام شرايط فقهى آن هم خوانده باشيم و از نظر ظاهرى هيچ اشكالى نداشته باشد، براى همان نيز بايد هزاران بار استغفار كنيم و از بى‌ادبى‌هاى بى‌شمارى كه در حين نماز به ساحت قدس ربوبى روا داشته‌ايم عذرخواهى نماييم. قرآن كريم مى‌فرمايد:

فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ * الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُون؛[٢] پس واى بر نمازگزاران؛ آنانى كه از نمازشان غافلند.

[١] بقره (٢)، ١١٥. [٢] ماعون (١٠٧)، ٤ و ٥.