نَبْتَغِي الْجاهِلِينَ؛[١] و چون لغوى بشنوند از آن روى برمى تابند و مى گويند: كردارهاى ما از آنِ ما و كردارهاى شما از آنِ شما است. سلام بر شما؛ ما جوياى [مصاحبت]نادانان نيستيم.

در اين آيه صحبت از كار و فعل لغو نيست، بلكه بحث «لغو كلامى» مطرح است؛ چرا كه مى‌فرمايد: وَإِذا سَمِعُوا اللَّغْو؛ و چون لغوى بشنوند. همچنين آن‌چنان كه از سياق آيه برمى‌آيد، بحث اين نيست كه كسانى سخن لغوى براى خودشان مى‌گويند، بلكه بحث در جايى است كه آنان، مؤمنان و بندگان شايسته خداوند را مورد خطاب قرار مى‌دهند و به استهزا و ناسزا و گفتن سخنان نامربوط زبان مى‌گشايند. آيه مى‌فرمايد واكنش مؤمنان در برابر اين برخورد ناشايست و جاهلانه اين است كه از ورود به اين معركه دورى مى‌جويند و با اين قضيه با نرمى و صبر و متانت برخورد مى‌كنند و مى‌گويند شما كار خود را انجام دهيد و ما نيز كار خود را انجام مى‌دهيم و مزاحم شما نمى‌شويم. عبارت «سَلامٌ عَلَيْكُم» بدين معنا است كه از ناحيه ما خطرى متوجه شما نيست، و در مقابل انتظار داريم شما هم با ما كارى نداشته باشيد و اجازه دهيد كه هر يك به راه خود برويم: لَنا أَعْمالُنا وَلَكُمْ أَعْمالُكُم.

در مورد جمله «لا نَبْتَغِي الْجاهِلِين» مفسران، مخصوصاً مرحوم علامه طباطبايى، تأكيد كرده‌اند كه اين جمله در واقع «زبان حال» مؤمنان نسبت به اين افراد است نه اين‌كه اين جمله را بر زبان بياورند و به لفظ بگويند. قصد مؤمنان اين است كه در مقابل جسارت و برخورد نابخردانه اين گروه، با برخوردى مسالمت‌آميز و بدون آن‌كه با آنان درگير شوند، خود را از چنگ آنها خلاص كنند. از سوى ديگر، ناگفته پيدا است كه گفتن اين جمله كه «ما را با جاهلان كارى نيست» بهانه به دست آنان مى‌دهد تا آتش مجادله و مشاجره را بيشتر و افروخته‌تر كنند. بنابراين، جمله «لا نَبْتَغِي الْجاهِلِين» نمى‌تواند «زبان قال» مؤمنان خطاب به اين افراد باشد و قطعاً «زبان حال» است.

در هر صورت، از اين آيه استفاده مى‌شود كه عباد صالح و بندگان شايسته خداوند وقتى با افرادى سبك‌مغز و نابخرد مواجه مى‌شوند كه حرف منطقى ندارند و ابزار كارشان چيزى جز توهين و تحقير و تمسخر و ناسزا نيست، بايد سعى كنند از تقابل و

[١] قصص (٢٨)، ٥٥.