كانَ النّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ؛[١] مردم امتى يگانه بودند؛ پس خداوند پيامبران را نويددهنده و بيم‌دهنده برانگيخت.

ولى همان‌طور كه بيان كرديم، عاملى كه معمولا تأثير بيشترى در تحريك و انگيزش انسان دارد انذار است و به همين دليل انبيا نيز در مقايسه با «تبشير» بر استفاده از «انذار» تأكيد بيشترى داشته‌اند.

در مورد انذار انبيا اين نكته نيز قابل ذكر است كه انذار آنان هميشه هم به جهنم و عذاب آخرت مربوط نمى‌شود، بلكه گاهى نيز هشدار آنان به مردم، از طريق بيان عقوبت‌ها و بلاهايى است كه ممكن است در همين دنيا در اثر گناه و نافرمانى به آن دچار شوند. سرّ اين مسأله نيز آن است كه به خصوص در اوايل كار، مردم هنوز ايمان و اعتقادى به معاد و آخرت ندارند، و از اين رو براى آنان ترس از گرفتارى‌ها و بلاياى دنيايى مى‌تواند تأثير بيشترى در سوق دادنشان به ايمان و هدايت داشته باشد. به همين سبب مى‌بينيم كه پيامبران در ابتداى بعثتشان بيشتر اين گونه به مردم هشدار مى‌دادند كه اگر با امر خدا مخالفت كنيد و رسالت ما را نپذيريد و همچنان به پرستش بت‌ها ادامه دهيد، در همين دنيا زندگى‌تان زير و رو مى‌شود و نعمت‌ها از كفتان مى‌رود و به جاى آن نقمت و بلا نازل مى‌گردد. براى نمونه، حضرت شعيب(عليه السلام) خطاب به قوم خود سرگذشت اقوام پيشين و نزول بلا بر آنان را به ايشان يادآورى كرده، چنين مى‌فرمايد:

وَيا قَوْمِ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقاقِي أَنْ يُصِيبَكُمْ مِثْلُ ما أَصابَ قَوْمَ نُوح أَوْ قَوْمَ هُود أَوْ قَوْمَ صالِح وَما قَوْمُ لُوط مِنْكُمْ بِبَعِيد؛[٢] اى قوم، زينهار تا مخالفتتان با من، شما را بدان جا نكشاند كه [بلايى] مانند آنچه به قوم نوح يا قوم هود يا قوم صالح رسيد به شما [نيز]برسد، و قوم لوط از شما چندان دور نيست.

در هر صورت، براى افرادى كه هنوز اصلا ايمان ندارند يا ايمان قوى ندارند، انذار از همين عذاب‌هاى دنيوى در ايشان مؤثرتر است، اما بعد از آن كه به آخرت ايمان پيدا مى‌كنند، به اندازه مرتبه ايمانشان انذار از عذاب‌هاى اخروى نيز در آنها تأثير خواهد داشت.

[١] بقره (٢)، ٢١٣. [٢] هود (١١)، ٨٩.