مَوْضِعِ النَّكالِ وَالنَّقِمَةِ وَاَعْظَمُ الْمُتَجَبِّرينَ في مَوْضِعِ الْكِبْرياءِ وَالْعَظَمَة؛[١] و يقين دارم كه تو در جايگاه بخشش و مهربانى، مهربان‌ترين مهربانانى، و در جايگاه عقوبت و عذاب، سخت‌ترين عقوبت‌كنندگانى، و در جايگاه بزرگى و كبريايى، بزرگ‌ترين بزرگى‌كنندگانى.

با خدا نمى‌توان شوخى كرد و نيرنگ ورزيد. آنان كه با خدا از در مكر درآيند، خداوند نيز با آنان مقابله به مثل خواهد كرد، و نتيجه اين تقابل نيز روشن است:

وَمَكَرُوا وَمَكَرَ اللهُ وَاللهُ خَيْرُ الْماكِرِين؛[٢] و [دشمنان] مكر ورزيدند، و خدا [در پاسخشان] مكر در ميان آورد و خداوند بهترين مكرانگيزان است.

اگر كسانى با خدا عهدى ببندند و سپس بخواهند به توجيه و فريب روى آورند و پاى عهد خود نايستند، خداوند با آنان شديداً برخورد مى‌كند: فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَه. از آن سو نيز اگر افرادى به عهد خود با خدا وفا كنند و بر سر پيمان خود بمانند، خداوند به آنان پاداش مى‌دهد و بر ايمانشان مى‌افزايد:

مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَما بَدَّلُوا تَبْدِيلاً * لِيَجْزِيَ اللهُ الصّادِقِينَ بِصِدْقِهِم؛[٣] از ميان مؤمنان مردانى اند كه به آنچه با خدا عهد بستند صادقانه وفا كردند. برخى از آنان به شهادت رسيدند و برخى از آنها در انتظارند و [هرگز در عهد و پيمان خود] تغيير و تبديلى ايجاد نكردند تا خدا راست‌گويان را به [عوض]راستى‌شان پاداش دهد.

ناگفته نماند كه استفاده از كلمه «رجال» در اين آيه ظاهراً بر اساس قواعد محاوره و براى مدح آميز كردن كلام است، نه آن‌كه مقصود، مردان در مقابل زنان باشد، كه در نتيجه آيه شامل زنان نشود. بانوى بزرگوارى همچون حضرت صديقه كبرى، فاطمه زهرا(عليها السلام) قطعاً مشمول اين آيه هست. تعبير «رجال» در اين‌جا نظير تعبير «مردانگى»، «پايمردى» و «جوانمردى» است كه ما در برخى جملات فارسى به كار مى‌بريم. ما در فارسى وقتى اين

[١] مفاتيح الجنان، اعمال شب‌هاى ماه رمضان، دعاى افتتاح. [٢] آل عمران (٣)، ٥٤. [٣] احزاب (٣٣)، ٢٣ و ٢٤.