حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٩٧ - هماهنگی در اخبار فدک
«بدانکه مردم گمان میکنند، نزاع فاطمهJ با ابوبکر در دو امر ارث و بخشش بوده است؛ (چنین نیست) در احادیث چنین یافتم که فاطمهJ در امر سومی نیز نزاع داشت و ابوبکر او را از آن محروم کرد و آن سهم خویشاوندان پیامبر٤ بود. ظاهراً حضرت زهراJ جهت احقاق حقّ خویش حداقل دوبار به ابوبکر مراجعه کرد. بعید است، قضیهای با این اهمّیّت با یکبار مراجعه فیصله یابد. در یک جلسه، حضرت در ابتدا از هبه سخن گفت و پس از ردّ شهادت شهود، ارث را در جلسهی بعدی مطرح کرد. شاهد این سخن، روایت اوّل از دستهی سوم است که در آن آمده که حضرت ابتدا هبه را مطرح کرد و پس از نپذیرفتن آن، ادعای ارث فرمود.
از روایت «ج» از دستهی سوم نیز دو ادعای جداگانه بهروشنی استفاده میشود؛ امّا ترتیب ادّعا جابهجا است. به این صورت که حضرت در ابتدا به ارث تمسّک جست و پس از نپذیرفتن آن، به بهانهی اینکه انبیا از حوادث نمیگذارند، هبه را مطرح فرمود. هر کدام که جلوتر مطرح شده باشد، توجیه منطقی دارد و به آسانی نمیتوان یک روش را بر دیگری ترجیح داد. اگر اوّل بخشش را مطرح فرموده باشد، به این دلیل است که در زمان حیات پیامبر٤ نیز تحت تصرّف حضرت بوده و این با مالکیّت در زمان حیات پدر سازگار است. اگر ابتدا ارث را مطرح فرموده باشد، به این دلیل است که اثبات آن آسان و برای همگان قابل درک است و نیازی به شاهد نیست. گویا به همین دلیل است که حضرت فاطمهJدر زمانهای دیگر از ارث بیشتر از بخشش سخن میگفت. البته ظاهر این دو روایت، یک جلسه است؛ امّا افتادگی آنها بعید نیست.
ایراد و اشکال اساسی، در روایات «الف« و «ب» در قسم دوم از دستهی سوم است. ظاهر روایت «الف» این است که کلمهی «میراث» در معنای اصطلاح بهکار نرفته؛ بلکه به معنای هر چیزی است که در حیات یا ممات از شخصی به دیگری میرسد؛ چنانکه دربارهی کسی که پدرش زنده است، میگوییم: فلانی هوش را از پدرش به ارث برده است.
طبق روایت «الف» وقتی حضرت فاطمه اعتراض میکند که چرا ابوبکر مانع میراثش شده و ابوبکر شاهد میخواهد، امام علی(ع) و امّایمن اینگونه گواهی میدهند:
«أشهد أن الله أوحی إلی رسولالله٤ «فآت ذا القربی حقّه» فجعل فدک لفاطمة بأمرالله.»