حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٧٦ - اَباصَلت، رهیافتهی خراسان
حضور وی در مجلس احمد بن حنبل نیز در متون متعدد شیعی گزارش شده است، البته این حضور در زمانی است كه اباصلت به عنوان شیخ حدیث شناخته شده است. أباصلت خود میگوید در مجلس أحمد بن حنبل این روایت را با سند كامل اینگونه خواندم:
«حدثنا الرضا علی بن موسىH عن أبیه موسى بن جعفر، عن أبیه جعفر بن محمّد، عن أبیه محمّد بن علی، عن أبیه علی بن الحسین زینالعابدین، عن أبیه الحسین بن علی الشهید، عن أبیه أمیرالمؤمنین علی بن أبیطالبB قال: قال رسولالله٤: الإیمان قول مقول و عمل معمول و عرفان العقول.»[٢١٣]
اباصلت میافزاید كه أحمد بن حنبل، وقتی حدیث را شنید گفت:
«یا أباالصلت لو قرء هذا الإسناد على المجانین أفاقوا.»[٢١٤]
گزارشهایی دیگر نیز در دست است كه وی این روایت را در جلساتی در حضور افرادی چون اسحاق بن راهویه، عبدالله بن طاهر و دیگر بزرگان عصر خویش قرائت كرده است. عباراتی نظیر تحسین احمد بن حنبل را نیز به افرادی چون عبدالله بن طاهر[٢١٥] و ابوحاتم[٢١٦] نیز نسبت دادهاند.
نگاه رجالیان و محدّثان عامّه
گذشت كه شخصیّت اباصلت برای بسیاری از دانشمندان عامّه مورد سؤال و ابهام بوده است؛ از اینرو میتوان دو دسته نگاه را به وی از متون مختلف برداشت كرد:
الف) موافقان
حسن بن علی بن مالک میگوید از یحیى بن معین(م٢٣٣ق) دربارهی أباصلت هروی پرسیدم، او گفت: «ثقة صدوق إلا أنه یتشیّع.» یحیى بن معین در پاسخ سؤال كنندهای دیگر دربارهی وی میگوید: «قد سمع و ما أعرفه بالكذب.»
[٢١٣]. اباصلت این روایت را به گونههای دیگری نیز گزارش كرده است: الایمان قول و عمل (الخصال، ص٥٣، ح٨)؛ الایمان إقرار باللسان و معرفة بالقلب و عمل بالأركان (الامالی صدوق، ص٣٤٠، ح ٤٠٥.)
[٢١٤]. الارشاد، ص٢٧٥، ح٢.
[٢١٥]. الخصال، ص٥٣، ح٨. هذا سعوط المجانین إذا سعط به المجنون أفاق.
[٢١٦]. الخصال، ص١٧٩، ح٢٤٢. قال أبوحاتم: لو قرئ هذا الاسناد على مجنون لبرئ.