در میان اصولیان شیخ الفقها و المجتهدین شیخ مرتضی انصاری با کنکاش دقیق علمی ‌همان‌گونه که در سرتاسر آثار ایشان هویداست‌، به بررسی این مسأله پرداخته است. خلاصه‌ای از گفتار ایشان در این زمینه چنین است:

روایات عرضه بر قرآن؛ گرچه متواتر است؛ امّا با این حال بر دو دسته است:

١. روایاتی که بر کنار گذاشتن حدیثی که مخالف قرآن است، دلالت دارند.

٢. روایاتی که برکنار گذاشتن حدیثی که موافق قرآن نیست، دلالت دارند. روایات دسته‌ی نخست برکنار گذاشتن روایتی که مضمون آن در قرآن و سنّت نیست، دلالت ندارند.[١٤٨]

ایشان سپس به بررسی مفهوم مخالفت حدیث با قرآن پرداخته و این پرسش را مورد توجّه قرار داده است که آیا مقصود از مخالفت، مخالفت به ‌صورت تباین کلّی است یا تخصیص و تقیید را نیز شامل می‌گردد[١٤٩] که از این مبحث در پاسخ به پرسش سوم استفاده خواهیم کرد.

شیخ انصاری آنگاه در بررسی روایات دسته دوم چنین آورده است:

«امّا پاسخ از روایاتی که در آن‌ها به کنار گذاشتن خبری که موافق با قرآن نیست یا فاقد شاهدی از کتاب و سنّت است، امر شده است، این است که اوّل: باید پذیرفت که برخی از روایات غیرموافق با قرآن از ائمّهG صادر شده است؛ چنان‌که روایت کتاب احتجاج[١٥٠] و عیون اخبار الرضاD[١٥١] بر آن دلالت دارند.

دوم: مضمون این دست از روایات را به همان معنایی که در مضمون دسته‌ی نخست از روایات آمده حمل کنیم و بگوییم مقصود کنار گذاشتن روایات مخالف کتاب و سنّت است. سوم: روایات دسته‌ی دوم بر دو قسم است:

١. آن دسته از روایاتی که می‌گویند، هر چیزی که موافق قرآن نیست، زخرف و باطل است، ناظر به روایات اصول دین است. یا بگوییم مقصود از مطابقت احادیث با قرآن و سنّت، مطابقت با باطن آیات است که تنها ائمّهG از آن باخبر است؛ چنان‌که ائمّهG به بسیاری از آیات استشهاد می‌کنند که ما دلالت آن‌ها را نمی‌فهمیم.

[١٤٨]. فرائد الاصول، ج١، ص٢٤٥.

[١٤٩]. همان، ص٢٤٧ ـ ٢٥٠.

[١٥٠]. الاحتجاج، ج٢، ص١٠٥.

[١٥١]. عیون اخبار الرضاD، ج٢ ، ص٢١.