حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٥٣ - بررسی روایات عرضه
نمونههای نقل شده از تفسیر المیزان ایشان روایات پایانپذیری عذاب کافران را به خاطر مخالفت با آیات قرآن مردود دانسته است.[١٤٤]
در این بین گروهی از محقّقان با عطف توجّه به تفاوت مخالفت یا عدم موافقت روایات با قرآن بر عنوان مخالفت پای فشردهاند. آیتالله خویی در تبیین معیارها بر عنوان مخالفت با کتاب و سنّت تأکید کرده است.[١٤٥] آیتالله سبحانی از قرآن با عنوان معیار مخالفت با قرآن یاد کرده و توضیح داده است که بر اساس مفاد روایات عرضه، آنچه که مانع پذیرش روایات است، مخالفت آنها با قرآن است، نه عدم موافقت. عبارت ایشان چنین است:
«و المراد من عرض الحدیث على الكتاب هو إحراز عدم المخالفة لا الموافقة؛ اذ لیست الثانیة شرطاً فى حجیّة الحدیث و انما المخالفة مسقطة له عن الحجیة و على ذلک یكون الشرط عدم المخالفة للكتاب.»
«مراد از عرضهی حدیث بر قرآن، احراز عدم مخالفت آن با قرآن است؛ زیرا موافقت حدیث با قرآن، شرط حجیّت حدیث نیست و تنها نقش مخالفت، ساقط شدن حدیث از حجیّت است؛ بنابراین، آنچه شرط است، عدم مخالفت حدیث با قرآن است.»[١٤٦]
آیتالله جوادی آملی نیز در اینباره چنین ابراز عقیده كرده و آوردهاند:
«هدف از عرض سنّت بر قرآن برای ارزیابی سنّت این نیست كه سنّت موافق با قرآن باشد، چون موافقت با قرآن شرط نیست؛ بلكه مخالف با آن مانع اعتبار است؛ پس منظور از عرض كه سنّت قطعی ضرورت آن را تبیین میكند، احراز عدم مخالفت است.»[١٤٧]
[١٤٤]. المیزان، ج١١، ص٤١.
[١٤٥]. ر.ک: اجود التقریرات، ج١، ص٥٠٥ – ٥٠٦؛ محاضرات فی اصول الفقه، ج٢، ص١٠٧؛ مصباح الاصول، ج٣، ص ٤٠٧ – ٤٠٨.
[١٤٦]. الحديث النبوی بين الرواية و الدراية، ص٥٥.
[١٤٧]. تفسير تسنيم، ج١، ص١٣٧ـ ١٣٨.