است. طبری،[١٣٥] ذهبی،[١٣٦] عبدالله ‌بن عدی،[١٣٧] متّقی هندی[١٣٨] از دیگر عالمان اهل سنّت‌ است که روایات عرضه را بدون اعلام ضعف یا مردود بودن آن آورده‌اند.

نتیجه‌ی بررسی دیدگاه عالمان اهل سنّت درباره‌ی روایات عرضه

از دیدگاه‌هایی که در زمینه‌ی روایات عرضه از سوی عالمان اهل سنّت ارایه کردیم، نکات ذیل به‌دست می‌آید:

نکته‌ی نخست: درباره‌ی روایات عرضه سه نظریه میان عالمان اهل سنّت وجود دارد:

١. شماری از عالمان اهل سنّت روایات عرضه را مجعول و موهوم دانسته و مدّعی شده‌اند که این روایات ساخته و پرداخته ملحدان است.

٢. برخی از عالمان اهل سنّت هم‌چون شاطبی معتقد است، حتّی اگر سند روایات عرضه ضعیف باشد، این روایات صحیح و حق است.

٣. شماری از صاحب‌نظران اهل سنّت بر صحّت و درستی روایات عرضه پای فشرده‌اند.

نکته‌ی دوم: به‌نظر می‌رسد، شماری از صاحب‌نظران اهل سنّت هم‌چون شافعی به‌ خاطر برداشت غلط از احادیث عرضه آن‌ها را مردود دانسته‌اند. اینان گمان کرده‌اند که هرگونه مخالفت با ظواهر آیات مثل تخصیص و تقیید، مصداقی از مخالفت با قرآن بوده که احادیث عرضه مانع آن است. عبارت شافعی گواه مدّعا است، آن‌جا گفته است:

«ان قول من قال تعرض السنّة علی القرآن، فان وافقت ظاهره و الا استعملنا ظاهر القرآن و ترکنا الحدیث جهل.»[١٣٩]

چنان‌که پیدا است، محور گفتار شافعی مخالفت با ظواهر قرآن است. شاهد دیگر بر مدّعا استناد سرخسی به احادیث عرضه برای ممنوع دانستن تخصیص قرآن با خبر واحد است. او ‌چنان‌که پیش از این یاد کردیم، تصریح می‌کند که مبنای آن مخالف شافعی است؛ به ‌عبارت روشن‌تر اگر این دست از صاحب‌نظران در می‌یافتند، (به‌ عکس برداشت ناصحیح امثال

[١٣٥]. جامع البیان، ج٢٥، ص١٤٥.

[١٣٦]. میزان الاعتدال، ج٢، ص٣٠٢.

[١٣٧]. الکامل، ج٤، ص٦٩.

[١٣٨]. کنز العمال، ج١، ص١٧٧ ـ ٢١٨.

[١٣٩]. اختلاف الحدیث، ص٤٨٤.