نتیجه: شیخ طوسی به همه‌ی کتب و روایات محمّد بن علی بن محبوب دسترسی داشته و روایات فراوانی از وی در کتاب تهذیب و استبصار نقل نموده است و طریق خود را در مشیخه و فهرست بیان کرده که با بررسی‌های انجام شده مشخّص گردید که طریق شیخ به محمّد بن علی بن محبوب در مشیخه ضعیف است؛ ولی در الفهرست پنج طریق دارد که سه طریق آن ضعیف و دو طریق دیگر صحیح می‌باشد.

با استفاده از قاعده (تعویض سند) می‌توانیم به تصحیح صدها روایاتی که شیخ در تهذیب و استبصار از محمّد بن علی بن محبوب نقل نموده بپردازیم و این یکی از فواید مهمّ آشنایی با طریق شیخ در الفهرست است.

٢. در مواردی شیخ طوسی، احادیثی را از صاحب اصل و صاحب کتاب نقل کرده و اوایل اسناد را جهت اختصار حذف نموده است؛ ولکن در مشیخه‌، طریق خود را به آن راویان ذکر نکرده است، در نتیجه حدیث از جهت سند مرسل و ضعیف می‌باشد؛ ولی با مراجعه به الفهرست می‌توانیم در جریان طریق شیخ قرار بگیریم و به تصحیح اسناد این دسته از روایات بپردازیم و واسطه‌های در نقل را شناسایی و آن‌ها را از ارسال خارج کنیم.

از جمله این موارد، احادیثی است که از دو راوی معروف، حریز بن عبدالله سجستانی و اسحاق بن عمار نقل کرده است.

روایات حریز

حریز بن عبدالله سجستانی از اصحاب امام صادقD است، نام این راوی در حدود ١١٣٠ مرتبه در اسناد روایات تهذیب و استبصار تکرار شده و شیخ طوسی روایات فراوانی را از وی در این دو کتاب نقل کرده است؛ ولکن طریق شیخ به این راوی در مشیخه ذکر نشده است، در نتیجه این روایات از جهت سند، مرسل و ضعیف محسوب می‌گردد؛ ولی وقتی به فهرست شیخ مراجعه می‌کنیم، می‌بینیم طریق خود را به اصول و کتب حریز ذکر نموده است. در کتاب فهرست ذیل عنوان «حریز بن عبدالله السجستانی» آمده است:

«ثقة؛ له کتب منها کتاب الصلاة؛ کتاب الزکاة؛ کتاب الصیام؛ النوادر تعدّ کلّها من الاصول اخیرنا بروایاته:

الشیخ ابوعبدالله؛ محمّد بن محمّد بن النعمان (امامی ثقة) عن جعفر بن محمّد بن قولویه (امامی ثقة) عن ابی‌القاسم؛ جعفر بن محمّد العلوی الموسوی (مختلف فیه)