حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١١ - آشنایی با طریق شیخ طوسی و نقش کاربردی آن
اعتبار و صحّت حدیث میشود، صحّت طریق به اصل و کتاب نیز موجب اعتبار اصل و کتاب میشود؛ چنانکه ضعف سند حدیث موجب ضعف حدیث میشود، ضعف طریق به اصل و کتاب نیز موجب بیاعتباری اصل و کتاب میشود.
ب) شیوههای مختلف تحمّل و نقل حدیث دقیقاً دربارهی کتابها نیز بهکار گرفته شدهاند؛ زیرا اصحاب حدیث به خاطر حفظ اصول و کتابها از تحریف و تلف، محتوای آنها را به شیوههای گوناگون و قابل اعتماد فرا گرفته و به دیگران انتقال میدادهاند.
ج) چنانکه سند حدیث با مشکلاتی مانند ارسال، سقط(افتادگی) و تصحیف مواجه است، در طریق به اصل و کتاب نیز چنین اتّفاقی میافتد.
د) صحّت طریق دلیل بر وثاقت ذیالطریق نیست؛ چنانکه ضعف طریق دلیل بر ضعف ذیالطریق نیست؛ بهعنوان مثال، اگر طریق شیخ طوسی یا شیخ صدوق به محمّد بن سنان صحیح بود، نمیتواند دلیل بر وثاقت محمّد بن سنان باشد؛ چنانکه اگر طریق این دو بزگوار به زراره ضعیف بود، دلیل بر ضعیف بودن زراره نیست. علّامه تستری با اشاره به این نکته مینویسد: «فان الطریق غیر ذیالطریق فکم ثقة طریقه ضعیف و کم ضعیف طریقه صحیح.»[١١]
طریق شیخ در «الفهرست»
یکی از انگیزههای "شیخ طوسی" در تألیف کتاب الفهرست یادآوری آثار علمی راویان و اصحاب ائمّهG و معرّفی تصنیفات شیعه بوده است.
وی در مقدّمه کتاب مینویسد:
«گروهی از اصحاب ما از بزرگان امامیه که صاحب تصنیف و تألیف بودند، به فهرستنگاری و ثبت تألیفات و آثار علمی پیشینیان برآمدند؛ ولی کار جامع و کاملی در این زمینه انجام نگرفته است و نیافتم کسی را که به صورت مستوفی به جمعآوری و فهرست نمودن مصنّفات و اصول اصحاب ائمّهG پرداخته باشد؛ مگر آنچه را که احمد بن حسین بن عبیدالله (معروف به ابنغضائری) انجام داده است؛ زیرا ایشان با نوشتن دو کتاب که در یکی به معرّفی مصنّفات
[١١]. قاموسالرجال، ج١، ص١٩٠، رقم١١٠.