تحيّر، ناتوان شدن ذهن و ترديد در كار است. [١] در اين مدخل از واژه‌هاى «يتيهون»، «يَعْمَهون»، «يَهيمون»، «حَيْران»، «بُهِتَ»، «مُذَبْذَبين» و ... استفاده شده است.

اهمّ عناوين: تحيّر بنى‌اسرائيل، تحيّر مشركان، عوامل تحيّر، نجات از تحيّر.

تحيّر بنى‌اسرائيل‌

١) تحيّر بنى‌اسرائيل در بيابان، به مدّت چهل سال:

قال فإنّها محرّمة عليهم أربعين سنة يتيهون فى الأرض فلاتأس على القوم الفسقين.

مائده (٥) ٢٦

٢) ترك جهاد نيروهاى كارآمد بنى‌اسرائيل، موجب گرفتارى همه مردم آن قوم به سرگردانى:

قال فإنّها محرّمة عليهم أربعين سنة يتيهون فى الأرض فلاتأس على القوم الفسقين.

مائده (٥) ٢٦

٣) سرزمين مصر، جايگاه سرگردانى قوم موسى به مدّت چهل سال:

قال فإنّها محرّمة عليهم أربعين سنة يتيهون فى الأرض فلاتأس على القوم الفسقين. [٢]

مائده (٥) ٢٦

٤) سرپيچى بنى‌اسرائيل از فرمان موسى (ع)، موجب سرگردانى آنان در بيابان:

قالوا يموسى‌ إنّا لن نّدخلهآ أبدا مّا داموا فيها فاذهب أنت وربّك فقتلا إنّا ههنا قعدون‌* قال فإنّها محرّمة عليهم أربعين سنة يتيهون فى الأرض فلاتأس على القوم الفسقين.

مائده (٥) ٢٤ و ٢٦

تحيّر شاعران‌

٥) ايمان و عمل صالح، موجب رهايى شاعران از گرفتارى به وادى حيرت و سرگردانى:

ألم تر أنّهم فى كلّ واد يهيمون‌* إلّاالّذين ءامنوا وعملوا الصَّلحت ....

شعراء (٢٦) ٢٢٥ و ٢٢٧

٦) ياد خدا و دفاع از دين، موجب رهايى شاعران از گرفتارى به وادى حيرت و سرگردانى:

ألم تر أنّهم فى كلّ واد يهيمون‌* إلّاالّذين ءامنوا وعملوا الصَّلحت .... [٣]

شعراء (٢٦) ٢٢٥ و ٢٢٧

٧) شاعران منحرف، متحيّر در وادى خيال:

تنزّل على‌ كلّ أفّاك أثيم‌

[١] مفردات، ص ٢٣٦، «حير».

[٢] از امام باقر (ع) در مورد سرگردانى قوم موسى روايت شده است كه فرمود: مقصود از «الأرض» مصر و بيابانهاى بى‌آب آن بوده است. (تفسير عيّاشى، ج ١، ص ٣٠٦؛ تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٦٠٧)

[٣] مقصود از «وانتصروا من بعد ما ظلموا» دفاع شعراى مؤمن از پيامبر (ص) و دين اسلام در مقابله با هجويّات شعراى مشرك است. (الميزان، ج ١٥، ص ٣٣٢)