والّذين يظهرون من نّساهم ثمّ يعودون لما قالوا فتحرير رقبة مّن قبل أن يتماسّا ذلكم توعظون به و اللّه بما تعملون خبير* فمن لّم يجد فصيام شهرين متتابعين من قبل أن يتماسّا فمن لّم يستطع فإطعام ستّين مسكينا .... [١]

مجادله (٥٨) ٣ و ٤

نيز---) ظهار

داغ بر پشت---) همين مدخل، پشت زراندوزان‌

كنايه از پشت‌

٢٢) برداشته شدن سنگينى از پشت پيامبر (ص)، كنايه از موفقيّت ايشان در اجراى رسالت:

ووضعنا عنك وزرك‌* الّذى أنقض ظهرك. [٢]

شرح (٩٤) ٢ و ٣

پشم‌

پشم، موى نرمى است كه بر تن حيواناتى چون شتر و گوسفند و بز مى‌رويد. [٣] در اين مدخل از واژه‌هاى «أشعار»، «أصواف»، «أوبار» و «العِهْن» استفاده شده است.

پشم رنگين---) همين مدخل، تشبيه‌به پشم‌

تشبيه به پشم‌

١) تشبيه متلاشى شدن كوهها در قيامت، به پشمهاى رنگين زده شده:

يوم تكون السّماء كالمهل‌* وتكون الجبال كالعهن. [٤]

معارج (٧٠) ٨ و ٩

يوم يكون النّاس كالفراش المبثوث‌* وتكون الجبال كالعهن المنفوش.

قارعه (١٠١) ٤ و ٥

فوايد پشم‌

٢) پشم چهارپايان (شتر، گاو، گوسفند)، داراى منافع بسيار و آثار سودمند براى انسان:

والأنعم خلقها لكم فيها دف‌ء ومنفع .... [٥]

نحل (١٦) ٥

١. تهيّه اثاث‌

٣) تهيّه اثاثيّه خانه، يكى از انواع فوايد پشم چهارپايان در زندگى انسان:

واللّه ... جعل لكم مّن جلود الانعام ... ومن أصوافها وأوبارها وأشعارهآ أثثا ومتعا إلى‌ حين.

نحل (١٦) ٨٠

٢. گرم شدن‌

٤) پشم چهارپايان، ابزارى براى گرم كردن و محافظت بدن:

والأنعم خلقها لكم فيها دف‌ء ومنفع ومنها تأكلون.

نحل (١٦) ٥

[١] مقصود از تشبيه پشت همسر به پشت مادر، «ظهار» است كه در صورت رجوع به زن بايد كفّاره داد.

[٢] برداشتن سنگينى از پشت پيامبر (ص) به معناى موفقيّت آن حضرت در رسالت و تلاشهاى الهى با فراهم آمدن موجبات آن است.

[٣] ر. ك: لغت‌نامه، ج ٤، ص ٤٩٢٥، «پشم».

[٤] با توجّه به آيه ٥ قارعه (١٠١) احتمال دارد كه مقصود، پشم زده شده باشد.

[٥] «منافع» در آيه مى‌تواند اشاره به استفاده‌هايى از پشم در غير گرما و نيز استفاده از شير و پيه حيوانات باشد. (الميزان، ج ١٢، ص ٢١١) گفتنى است منظور از انعام، شتر، گاو و گوسفند است. (مفردات، ص ٨١٥، «نعم»)