فلمّا بلغ معه السّعى قال يبنىّ إنّى أرى‌ فى المنام أنّى أذبحك فانظر ماذا ترى‌ قال يأبت افعل ما تؤمر ستجدنى إن شاء اللّه من الصَّبرين‌* فلمّا أسلما وتلّه للجبين.

صافات (٣٧) ١٠٢ و ١٠٣

پيشانى اصحاب محمّد

٣) پيدا شدن آثار سجده در پيشانى اصحاب پيامبر بر اثر عبادت:

محمّد رّسول اللّه والّذين معه ... ترل- هم ركّعا سجّدا يبتغون فضلا مّن اللّه ورضونا سيماهم فى وجوههم مّن أثر السّجود .... [١]

فتح (٤٨) ٢٩

پيشانى جنبندگان‌

٤) گرفتن موى پيشانى جنبندگان، كنايه از قدرت و تسلّط خداوند:

... ما من دابّة إلّاهو ءاخذ بناصيتهآ إنَّ ربّى على‌ صرط مّستقيم. [٢]

هود (١١) ٥٦

پيشانى طغيانگران‌

٥) تهديد انسان طغيانگر به افكندن در جهنّم با گرفتن موى بالاى پيشانى آنان از سوى خداوند:

كلّا إنّ الإنسن ليطغى‌* كلّا لن لّم ينته لنسفعا بالنّاصية* ناصية كذبة خاطئة.

علق (٩٦) ٦ و ١٥ و ١٦

پيشانى مجرمان‌

٦) افكندن مجرمان به جهنّم، با گرفتن موى بالاى پيشانى آنان از سوى مأموران جهنّم:

يعرف المجرمون بسيمهم فيؤخذ بالنّوصى والأقدام. [٣]

رحمان (٥٥) ٤١

سجده با پيشانى‌

٧) بر زمين نهادن پيشانى بر خاك به هنگام سجده:

محمّد رّسول اللّه والّذين معه ... تريهم ركّعا سجّدا يبتغون فضلا مّن اللّه ورضونا سيماهم فى وجوههم مّن أثر السّجود .... [٤]

فتح (٤٨) ٢٩

سوزاندن پيشانى‌

٨) سوزاندن پيشانى ثروت‌اندوزان با طلاها و نقره‌هاى گداخته در جهنّم:

يوم يحمى‌ عليها فى نار جهنّم فتكوى‌ بها جباههم وجنوبهم وظهورهم هذا ما كنزتم لأنفسكم فذوقوا ما كنتم تكنزون.

توبه (٩) ٣٥

[١] بعضى گفته‌اند: منظور از «سيماهم فى وجوههم» آثار سجده در پيشانى است. (مجمع‌البيان، ج ٩- ١٠، ص ١٩٢)

[٢] «ناصيه» به معناى موى بالاى پيشانى است و در اين آيه، كنايه از قدرت خداوند است. (مجمع‌البيان، ج ٥- ٦، ص ٢٥٧ و ٢٥٩)

[٣] «نواصى» جمع «ناصيه» به معناى موى بالاى پيشانى است. (مجمع‌البيان، ج ٩- ١٠، ص ٣٠٩)

[٤] برخى گفته‌اند منظور از «من اثر السّجود» خاكى است كه بر پيشانى آنهاست زيرا آنها بر خاك سجده مى‌كنند نه بر لباس. (مجمع‌البيان، ج ٩- ١٠، ص ١٩٢)