ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق - قلانسى نسفى، عبد الله بن محمد - الصفحة ٢٩

درباره نسبت «قلاس/ قلاسى» نيز تذكره نويسان توضيحاتى داده‌اند، مثلا:

- «القلّاس: بفتح القاف و تشديد اللام الف و فى آخرها السّين المهملة، هذه النسبة الى القلس فيما يظن السمعانى و هو الحبل الذى تربط به السفينة نسبة محمّد ابن خزيمة ...»[١]

اطلاعات ما از احوال شخصى مؤلف بسيار ناچيز و اندك است و فقط از بعضى عبارات كتاب مى‌توان برخى خصايص شخصى او را به دست آورد. مثلا مؤلف در ديباچه مى‌گويد:

«آن‌چه مرا از علم معرفت و وعظ معلوم شده بود از كتب پراكنده و از پدرم خواجه امام ابو بكر بن محمّد القلانسى- تغمده اللّه بعفوه و غفرانه- و از استادان خويش- رضوان اللّه عليهم اجمعين-» (a ٢/T )

از اين عبارت مى‌توان به دست آورد كه او كتابهايى در موضوع اخلاق و معرفت را خوانده بود و شخصى اهل مطالعه بود و نخستين معلّم و مربّى او پدرش بوده و البته از ديگر استادان نيز چيزهايى آموخته بود. پدر و استادان او در هنگام تأليف، در گذشته بودند.

پيشتر در شرح حال پدر مؤلف واقعه‌اى از يك واعظ [سمرقندى‌] آورده‌ايم كه قولى از امام ابو حنيفه را توجيه كرده بود و مؤلف درباره آن ترديدى داشت و براى روشن شدن مطلب از پدرش سؤال كرده بود (a ١٢٠/T ). از اين پرسش مى‌توان نتيجه گرفت كه مؤلف‌

______________________________
- ابو محمد آدم بن محمد قلانسى از محدثان شيعه امامى و معاصر شيخ مفيد (٣٣٦- ٤١٣ ه). ر. ك:

تاريخ علماى بلخ، ج ١، ص ٧٦- ٧٧.

- شيخ عبد الصمد بن حسن بن محمد بن حسن قلانسى سرخسى از مريدان خاصّ و اصحاب عشره شيخ ابو سعيد ابو الخير (٣٥٧- ٤٤٠ ه). ر. ك، اسرار التوحيد، ١٠٦ و تعليقات ٧٠٩.

- ابو العز محمد بن الحسين بن بندار الواسطى قلانسى (٤٣٥- ٥١١ ه). ر. ك: سير اعلام النبلاء، ج ١٩، ص ٤٩٦.

- محمد بن حسين بن على قلانسى (م: ٢٧ محرّم ٥٣٥ ه). ر. ك: التحبير، ج ٢، ص ١١٩.

- ابو القاسم عمر بن اسماعيل بن عبد الله قلانسى نيشابورى (سلخ محرم ٤٥٥- ٢ شعبان ٥٤٣ ه). ر. ك:

التحبير، ج ١، ص ٥١٦.

(١). الجواهر المضيه، ج ٢، ص ٣٣٩.

[١]. الجواهر المضيه، ج ٢، ص ٣٣٩.