ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق - قلانسى نسفى، عبد الله بن محمد - الصفحة ٢٠
«القلاسى: بفتح القاف و اللام ألف و فى آخرها السين المهمله، هذا النسبة إلى ... [بياض]، و المشهور هذه النسبة بيت معروف بنسف- بلدة بماوراء النّهر-[١]»
چون در نسخههاى ارشاد در چين نسبت مؤلف «القلانسى النسفى» آمده است، احتمال دارد مؤلف از همان خانوادهاى باشد كه سمعانى شرح حال بسيارى از دانشمندان آن را آورده است.
آگاهىهايى كه نگارنده از خود و خاندانش در صفحات كتاب به دست داده است و برخى اطلاعاتى كه در منابع عصرى آمده است، در حدّى نيست كه بتوان نقد حال خاندان وى را به تمام و كمال نوشت. امّا جسته و گريخته، همين پاره اطلاعاتى كه داريم، براى شناخت اين خانواده- كه توأم، در ترويج حديث، فقه و تهذيب اخلاق كوشا بوده- بسنده روزگار است.
نگارنده در اين كتاب چندينبار نوشتهها و شنيدههاى پدرانش را نقل كرده است. اين يادكرد، خود وسيلهايست براى شناخت اين خاندان، چنانكه درباره نياى پنجم خود مىگويد:
جدّ پنجم مؤلف [قرن ٤ ه]
«به خط جدّ پنجم خواجه امام زاهد ابو بكر محمّد بن ابراهيم القلانسى- رحمه اللّه- ديدهام كه وى چنين نوشته بود ...» (b O ٧/T )
اين خواجه امام زاهد ابو بكر محمد بن ابراهيم قلانسى احتمالا همان كسى است كه نجم الدين عمر نسفى (٤٦١- ٥٣٧ ه) در القند فى ذكر علماء سمرقند در ضمن تراجم برخى دانشمندان سمرقند و نسف مكرّر ازو ياد كرده است، البته در همه جا نسبت او «قلاسى» ضبط شده است و فقط در يك مورد «قلانسى» آمده است. چنانكه در ترجمه ابو احمد القاسم بن محمّد بن احمد بن معروف نسفى قنطرى (م: ٣ ربيع الآخر ٣٨٨ ه) مىگويد:
«كان على عمل القضاء بنسف في ايام الشيخ ابي بكر محمد بن إبراهيم القلانسي.»[٢]
______________________________
(١).
الانساب، حيدر آباد دكن، ج ١٠، ص ٥٢٨؛ و نيز چاپ عبد اللّه عمر الباروحى، دار
الجنان، ١٤٠٨ ه، ج ٤، ص ٥٧٠.
(٢). القند فى ذكر علماء سمرقند، ص ٦٩١- ٦٩٢.
[١]. الانساب، حيدر آباد دكن، ج ١٠، ص ٥٢٨؛ و نيز چاپ عبد اللّه عمر الباروحى، دار الجنان، ١٤٠٨ ه، ج ٤، ص ٥٧٠.
[٢]. القند فى ذكر علماء سمرقند، ص ٦٩١- ٦٩٢.