علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٢٩

٦. بهره‌گيري از حديث

آيت‌الله مروّجي طبسي در مقدمه تفسير خويش، آشنايي با دانش حديث و توان استفاده از متن‌هاي روايي را براي مفسر ضروري دانسته و بدون اين قوت علمي، تفسير را منجر به انحراف از مراد الهي مي‌شمرد.

بهره‌گيري از حديث براي تفسير و تأويل و نيز به‌عنوان مرجع عرضه ظهورات و تدبّرها، در جاي‌جاي تفسير خلاصة البيان ديده مي‌شود. وي در کتاب‌هاي ديگر نيز هنگام تفسير آيه‌اي از قرآن کريم، سراغ حديث مي‌رود. به‌عنوان نمونه، براي رجعت به آيه G أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ هُمْ أُلُوفٌF[٥٠] استشهاد مي‌کند و با نقل حديثي از امام صادق٧ نوروز را روز زنده‌شدن ٣٠ هزار نفر دانسته و گمانه مجوسي بودن اين روز را رد مي‌کند. وي بدعت بودن نوروز را نپذيرفته و آن را بدون پشتوانه مي‌داند. در برابر، روايات مبارک بودن نوروز را به‌دليل تعدد، عمل اصحاب و موافقت با قرآن، مي‌پذيرد.[٥١]

وي در استدلال به حرمت تراشيدن ريش از آيه‌هايG فَلَيُغَيرُّنَّ خَلْقَ اللَّهِF[٥٢] و Gوَ مَنْ أَحْسَنُ ديناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ وَ اتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْراهيمَ حَنيفاً وَ اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْراهيمَ خَليلاًF[٥٣] بهره مي‌گيرد. مرحوم مروّجي در کتاب «المنية في حکم الشارب و اللّحية» تراشيدن ريش را مصداق تغيير در طبيعت الهي دانسته و آن را خلاف سنت نبوي و ابراهيمي مي‌شمرد. او براي تأييد اين ديدگاه از روايات پيامبر و امامان: استفاده کرده که ريش‌تراش را لعن کرده و تنها، تراشيدن گونه را اجازه داده‌اند.

نويسنده خلاصة البيان، برخي از ديدگاه‌ها را با تعبير «قيل» آورده؛ در حالي که به ديدگاه ديگري اشاره نکرده است. او اين روش را در جاهايي به‌کار گرفته که نکته مورد اشاره، از ظهور آيه قابل برداشت نبوده و روايتي هم دال بر آن وجود نداشته است. نمونه اين روش را مي‌توان در سوره جمعه ذيل آيه Gوَ تَرَكُوكَ قَائِمًاF[٥٤] مشاهده کرد که در ادامه آيه مي‌نويسد:

[٥٠]. البقرة، ٢٤٣.

[٥١]. ر.ک: الشيعة و الرجعة، ص٤٤.

[٥٢]. الانعام، ١١٩.

[٥٣]. النساء، ١٢٥.

[٥٤]. الجمعة، ١١.