دعا معراج مومنين و راه زندگى - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٧ - پيشگفتار مؤلّف
پر سوز و گداز دارند، عدّهاى ديگر ميانه رو هستند و عدّهاى ديگر- كه اغلب مردم از اين گروهاند- دعاهايى آسان مىجويند؛ دسته اوّل به امثال «اقبال» و «مصابيح» نياز دارند، دسته دوم كتابى چون «مفاتيح الجنان» مىخواهند و نياز دسته سوم را متنى همچون «صحيفه سجّاديّه» برآورده مىكند. اگر مفاتيح الجنان و امثال آن نبود مكتب اسلام گرفتار كمبودى مىشد.
من از تعداد چاپها و نسخههاى مفاتيح بيخبرم، امّا بر اين اعتقادم كه شمار اين نسخه به صدها هزار مىرسد و در جهان اسلام، جز قرآن هيچ كتاب دينى ديگر از اين لحاظ به پاى آن نمىرسد.
آيا اين دليل نهايت نياز ملّتهاى مسلمان نيست؟
از جهت ديگر اهتمامى را مىبينيم كه صرف تأليف كتابهاى ديگر مىشود، امّا به سختى صد نسخه از هر كدام به فروش مىرسد و بقيّه در انبار كتابفروشيها انباشته مىگردد.
٢- دليل ديگر نظرى سطحى است كه بعضى بر دعا دارند (با وجود آنكه اين دعاها حاوى گنجهاى معارف اهل بيت عليهم السلام است). دعا به عقيده آنان ذكرهايى است كه فرد- آگاهانه و يا ناآ گاه- ناچار است تكرار كند تا به ثواب دست يابد.
هر كسى كه از سر ميل به ثواب خدا و اميد به رحمت او و يا از سر تسليم به فرمانش، دعايى مىخواند خداوند بزودى او را اجرى عظيم خواهد داد، امّا آيا همه هدف دعا اين است؟
يا اينكه مثلًا دعاى «مكارم الاخلاق» برنامه اخلاقى كاملى است و دعاى «افتتاح» شامل مجموعهاى از همه عقايد دينى و دعاى «ابو حمزه ثمالى» نيروى محرّك روح و درخششى عرفانى است و پلكان اولويتهاى انسان را تثبيت مىكند؟ اگر در واژگان محورى دعا بينديشيم در خواهيم يافت كه درسهاى زندگى و لبريز از معانى مناسب با زندگى پيشرفته انسانها هستند.
حتّى فقه اسلامى ناچار است كه ارزشهاى خود را كه با احكام متحقّق مىشود از دعاها بخواهد. مگر نه اين است كه هدف قانون و يا حكم شرعى، تحقّق بخشيدن به الگوهايى معيّن همچون برپا داشتن حق، عدل و متحقّق كردن فضيلت، احسان و نيكى در