ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٧٣ - تاديب الهى انبياء(ع) از طريق وحى تسديدى و تاديبى است كه جداى از وحى نبوت و تشريع بوده است

چون اضافه مصدر در(فِعْلَ الْخَيْراتِ) دلالت دارد بر اينكه مراد از اين فعل افعالى است كه مى‌كردند، نمازى است كه مى‌خواندند، زكاتى است كه مى‌دادند، نه ايجاب و فرض آنها. پس اين وحى كه متعلق به اينگونه افعال صادره از انبيا است، وحى تاديبى و تسديدى است نه وحى نبوت و تشريع، چون اگر مراد به آن وحى نبوت بود جا داشت بفرمايد:

و اوحينا اليهم ان افعلوا الخيرات و اقيموا الصلاة و اتوا الزكاة- وحى كرديم به آنها كه خيرات را به جا آريد و نماز را بپا داريد و زكات را بپردازيد نظير آيه‌(ثُمَّ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ)[١] و آيه‌(وَ أَوْحَيْنا إِلى‌ مُوسى‌ وَ أَخِيهِ أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِكُما بِمِصْرَ بُيُوتاً وَ اجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ)[٢] و از اين قبيل آيات ديگر كه مراد از وحى در آنها وحى نبوت و مربوط به تشريع احكام است.

و مقصود از اينكه گفتيم مراد وحى تسديد است، اين است كه پروردگار متعال بنده‌اى از بندگان خود را به روح القدس اختصاص دهد تا او آن بنده را در انجام كارهاى نيك و دورى از گناه ارشاد كرده و موفق كند، همانطورى كه روح انسانى ما را در تفكر در خير و شر و روح حيوانى را در اختيار و جذب چيزهايى كه طبع اشتهاى آن را دارد، و دفع چيزهايى كه طبع اشتهاى دفعش را دارد راهنمايى و ارشاد مى‌كند. اين است معناى وحى تسديدى و ما به زودى راجع به آن مفصلا بحث خواهيم كرد (ان شاء اللَّه تعالى).

[تاديب الهى انبياء (ع) از طريق وحى تسديدى و تاديبى است كه جداى از وحى نبوت و تشريع بوده است‌]

خلاصه كلام اينكه خداى تعالى فرمود:(فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ) و با اين بيان رسول اللَّه ٦ را بطور اجمال به تاديب الهى خود مؤدب نموده و به پيروى از توحيدى كه انبياء را- كه منزه از شركند- به عمل صالح واداشت، توصيه مى‌فرمايد و آن گاه بعد از اينكه در اين آيات عده‌اى از انبياى خود را اسم برد در سوره مريم مى‌فرمايد:(أُولئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَ مِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ وَ مِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْراهِيمَ وَ إِسْرائِيلَ وَ مِمَّنْ هَدَيْنا وَ اجْتَبَيْنا إِذا تُتْلى‌ عَلَيْهِمْ آياتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَ بُكِيًّا فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا. إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَ لا يُظْلَمُونَ شَيْئاً).[٣] در اين آيات ادب عامى را كه انبيا در همه‌

[١] پس وحى كرديم به تو كه متابعت كن. سوره نحل آيه ١٢٣.

[٢] وحى كرديم به موسى و برادرش كه براى قوم خود در مصر خانه‌هايى تهيه كنيد و خانه‌هايتان را قبله قرار دهيد و نماز بخوانيد. سوره يونس آيه ٨٧.

[٣] آن گروه آنانند كه خدا برايشان انعام فرموده و نيز پيغمبرانى از ذريه آدم و از كسانى كه با نوح در كشتى نشانديمشان و نيز آنان كه از ذريه ابراهيم و يعقوب، و از كسانيند كه ما هدايت و انتخابشان كرديم، وقتى كه آيات ما برايشان تلاوت مى‌شد بى اختيار به سجده افتاده و مى‌گريستند، بعد از ايشان كسانى جاى شان را گرفتند كه نماز را ضايع كرده و در پى شهوات رفتند، پس بزودى به مجازات گمراهى خود خواهند رسيد، مگر كسانى كه توبه نموده، ايمان آورند و عمل صالح نمايند كه ايشان داخل بهشت مى‌شوند و در چيزى از اعمالشان ظلم نخواهد شد. سوره مريم آيات ٥٨- ٦٠.