ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٤٣ - بحث روايتى(رواياتى راجع به مائده سماوى و بررسى روايات دال بر مسخ خائنين در قضيه مائده)
مؤلف: در لفظ ديگرى به جاى حوت- ماهى نون- ماهى وارد شده است.
و در مجمع البيان از عمار بن ياسر از رسول اللَّه ٦ نقل شده كه فرمود:
مائده، عبارت بود از نان و گوشت. و اين براى آن بود كه آنان از مسيح طعامى خواسته بودند كه هر چه بخورند تمام نشود، آن گاه فرمود: خطاب شد به آنان كه اين مائده در بين شما خواهد بود و تمام نخواهد شد مادامى كه خيانت نكنيد و از آن چيزى پنهان نكنيد و اين سر را به ديگران نگوئيد، و ليكن آنان روز را به شام نرساندند مگر اينكه هم از آن برداشته و پنهان كردند و نيز به يكديگر خيانت نمودند و هم سر خود را فاش ساختند.[١] مؤلف: اين روايت را صاحب الدر المنثور از ترمذى و ابن جرير و اين ابى حاتم و ابن انبارى و ابى الشيخ و ابن مردويه از عمار بن ياسر از آن حضرت نقل نموده و در نقل اينان در آخرش دارد كه: بنى اسرائيل به جرم همين خيانتشان به صورت ميمون و خوك مسخ شدند.
در الدر المنثور گفته كه ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم از طريق ديگر روايتى نظير آن از عمار بن ياسر نقل كردهاند.[٢] و در اين روايت چند مناقشه است: يكى اينكه در اين خبر دارد بنى اسرائيل طعامى خواستند كه هر چه بخورند تمام نشود، و اين معنى با ظاهر آيه بنا بر آنچه خداوند از قول آنان حكايت نموده كه گفتند:(وَ نَكُونَ عَلَيْها مِنَ الشَّاهِدِينَ) كاملا انطباق ندارد، زيرا طعامى كه از بين رفتنى نيست و تا قيام قيامت ماندنى است چه حاجت دارد به اشخاصى كه به معجزه بودن آن شهادت دهند، مگر اينكه مراد از شهادت شهادت در قيامت و در نزد خدا باشد.
مناقشه ديگر اينكه در روايت داشت: بنى اسرائيل بصورت ميمون و خوك مسخ شدند و ظاهر سياق آن اين بود كه آن عذاب موعود همين مسخ بوده و حال آنكه ظاهر اينكه خداى تعالى فرمود:(فَإِنِّي أُعَذِّبُهُ عَذاباً لا أُعَذِّبُهُ أَحَداً مِنَ الْعالَمِينَ) اين است كه اين عذاب عذابى است بى سابقه و هيچ ملتى به آن عذاب معذب نشده و نخواهد شد، در حالى كه خداى تعالى در قرآن كريم تصريح مىكند بر اينكه ملل ديگرى هم به صورت ميمون و خوك مسخ شدهاند. از آن جمله مىفرمايد:(وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ)[٣] و از بعضى طرق ائمه اهل بيت (ع) نيز روايت شده كه همين متخلفين از
[١] تفسير مجمع البيان ج ٣ ص ٢٦٦
[٢] تفسير در المنثور ط دار المعرفة ج ٢ ص ٣٤٨
[٣] و به تحقيق دانستيد و شناختيد كسانى را كه از خود شما بودند و تجاوز كردند در روز شنبه، پس ما به همين جرمشان به صورت ميمون و خوك مسخ نموديم. سوره بقره آيه ٦٥