ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٠٣ - اعتماد به سوگند مدعى، به خدا، در شرع اسلام، ناشى از اعتماد به ايمان افراد در مجتمع اسلامى است

نيز كمال اعتبار را نسبت به سوگندى كه با نام خداوند واقع شود مبذول داشته و اين نيست مگر براى خاطر عنايتى كه اسلام به رعايت احترام مقام ربوبى دارد، آرى اسلام ساحت قدس خداى تعالى را از اينكه مواجه با صحنه‌هايى كه با مراسم ربوبيت و عبوديت منافى باشد حفظ كرده، و لذا كفاره‌هاى مخصوصى براى شكستن سوگند وضع نموده و سوگند زياد را هم مكروه دانسته، و فرموده:(لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما عَقَّدْتُمُ الْأَيْمانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعامُ عَشَرَةِ مَساكِينَ)[١] و نيز فرموده:(وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمانِكُمْ)[٢] و سوگند را در مواردى كه مدعى در محكمه، شاهدى بر دعوى خود ندارد معتبر دانسته و فرموده:(فَيُقْسِمانِ بِاللَّهِ لَشَهادَتُنا أَحَقُّ مِنْ شَهادَتِهِما وَ مَا اعْتَدَيْنا).

و از كلمات رسول اللَّه ٦ است كه فرموده: شاهد آوردن به عهده مدعى و سوگند خوردن به عهده منكر است.

[اعتماد به سوگند مدعى، به خدا، در شرع اسلام، ناشى از اعتماد به ايمان افراد در مجتمع اسلامى است‌]

و اين اعتبار سوگند در حقيقت اكتفاء كردن محكمه است به دلالت سوگند بر ايمان- درونى طرف در جايى كه دليل ديگرى بر صدق گفتارش نباشد، توضيح اينكه: مجتمع دينى مجتمعى است كه بر پايه ايمان به خداى تعالى بنا نهاده شده و اجزاى اين مركب كه با هم تاليف شده و اجتماع را تشكيل داده‌اند، انسان‌هاى با ايمان است، خلاصه در چنين مجتمع سرچشمه همه سنت‌هايى كه پيروى مى‌شود و محور جميع احكامى كه جارى مى‌گردد ايمان به خدا است. و كوتاه سخن، جميع آثارى كه از اين چنين مردم بروز مى‌كند همه و همه ناشى از حالت درونى و ايمان آنها است. چنان كه در يك مجتمع بى دين محور همه اينها ايمان افراد است به مقاصد قومى خود و همه سنن و قوانين كشورى و آداب و رسومى كه در بينشان دائر است ناشى از ايمان است.

وقتى حال يك جامعه دينى چنين باشد و صحيح باشد اعتماد و اتكاء بر ايمان افراد در جميع شؤون اجتماعى و لوازم زندگى، همچنين صحيح است اعتماد به ايمان‌شان در جايى كه جز ايمان به خدا دليل ديگرى بر صدق گفتارشان در بين نيست و اين اعتماد به ايمان همان سوگندى است كه شارع در مواردى كه مدعى گواهى بر صدق دعوى خود ندارد براى وى تشريع فرموده، تا منكر، انكار خود را مربوط و بسته به ايمان درونى خود كند و بر صدق گفتار خود

[١] خداوند مؤاخذه نمى‌كند شما را به سوگندهاى بيهوده‌تان و ليكن مؤاخذه مى‌كند شما را به سوگندهايى كه در عقد و پيمان خود به كار مى‌بريد، كفاره چنين سوگندى اطعام ده مسكين است. سوره مائده آيه ٨٩.

[٢] و سوگند به خدا را مانع كارهاى نيك خود ندانيد. سوره بقره آيه ٢٢٤.