(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ‌) گفت: به خدا سوگند من اين آيه را از شخص خبيرى پرسيدم، او گفت من از رسول اللَّه ٦ معناى آن را پرسيدم فرمود: معناى آيه ترك امر به معروف و نهى از منكر نيست، بلكه امر به معروف و نهى از منكر را بايد تحمل كنيد تا آنكه كار مردم به اطاعت از بخل و تبعيت از هوا و ترجيح دنيا بر آخرت و اعجاب هر صاحب رأى به رأى خود منجر شود كه در اينصورت بايد به حفظ خود كوشيده و از كار عوام كناره‌گيرى كنند، چون شما در پشت سر خود ايامى داريد كه بايد در آن ايام صبر را پيشه خود كنيد، صابرين در آن ايام كارشان به دشوارى كار كسى است كه آتش سرخ در دست گرفته باشد، و اجر كسانى كه در آن ايام عامل به وظيفه‌اند مانند اجر پنجاه نفر از كسانى است كه عملشان مثل عمل شما باشد[١].

مؤلف: و در اين معنا است روايتى كه ابن مردويه از معاذ بن جبل از رسول اللَّه ٦ نقل كرده، و اين روايت دلالت مى‌كند بر اينكه امر به معروف و نهى از منكر با اين آيه رفع نشده.

و در الدر المنثور است كه احمد و ابن ابى حاتم و طبرانى و ابن مردويه همگى از ابى عامر اشعرى نقل كرده‌اند كه در دل او و امثال او شبهه‌اى وارد شده بود كه بخاطر آن از آمدن خدمت رسول اللَّه ٦ و قيام به وظيفه و اشاعه و ترويج دين خود دارى كردند، پس از چندى شرفياب شد، حضرت فرمود: كجا بودى؟ و چرا و به چه عذرى در اين مدت حاضر نمى‌شدى؟ عرض كرد: يا رسول اللَّه اين آيه را خواندم:(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ) مى‌گويد رسول اللَّه ٦ فرمود:

كجا مى‌رويد؟ يعنى معناى آيه اين نيست كه شما فهميده‌ايد بلكه آيه شريفه در اين مقام است كه بفرمايد اگر شما خود اهل هدايت باشيد ضلالت كفار شما را آسيب نمى‌رساند[٢].

مؤلف: اين روايت هم همانطورى كه مى‌بينيد جواز ترك دعوت به حق را منحصرا مختص به كفار و مخالفين اصول عقايد دانسته، و اذهان را از اينكه خيال كنند آيه در مقام ترخيص ترك امر به معروف و نهى از منكر در فروع هم هست منصرف ساخته است، علاوه بر اينكه آيات وجوب دعوت و همچنين توابع آن يعنى آيات جهاد و امثال آن هم در اباى از

[١] ( ١، ٢) در المنثور، ج ٢ ص ٣٣٩- ٣٤٠.

[٢] ( ١، ٢) در المنثور، ج ٢ ص ٣٣٩- ٣٤٠.