از اين جا روشن مى‌شود كه جمله‌(أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْلَمُونَ شَيْئاً) به تنهايى در تماميت دليل كافى نيست، و دليل وقتى تمام است كه جمله و لا يهتدون هم در كلام ذكر شود، زيرا ممكن است كسى بگويد درست است كه تقليد جاهل از جاهل غلط است، و ليكن ما از پدران جاهلى تقليد مى‌كنيم كه آنها راهنمايان عالم و خبيرى داشته‌اند، و تقليد جاهل از چنين جاهلى غلط نيست، چون جاى چنين اعتراض و پاسخى بود لذا براى تتميم حجت فرمود:(لا يَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ لا يَهْتَدُونَ) نه تنها پدران شما جاهلند، بلكه در زندگى راهنمايى هم نشده‌اند، و چنين كسانى را به هيچ وجه نمى‌توان تقليد كرد.

وقتى از آيه اولى يعنى:(ما جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ ...) بدست آمد كه دارندگان اين عقايد خرافى مركب بوده‌اند از اكثريتى جاهل، و اقليتى معاند و مستكبر، معلوم مى‌شود كه آنان مردمى بوده‌اند كه اهليت و قابليت اين را كه خداى تعالى روى سخن را به آنان نموده و مخاطبشان قرار دهد نداشته‌اند و لذا در آيه دومى دليل را بنحو تخاطب به آنان القا نفرمود، بلكه اينطور وانمود كرد كه روى سخن با ديگران است و فرمود:(أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ لا يَهْتَدُونَ) آيا پيروى مى‌كنند از پدران خود هر چند پدرانشان جاهل و گمراه باشند؟! اين بود مختصر اشاره‌اى در باره تقليد و قبلا بحثى علمى و اخلاقى در باره معناى تقليد گذشت، ممكن است خواننده محترم براى مزيد اطلاع به آنجا مراجعه نمايد.

از آيه شريفه اين نكته هم استفاده مى‌شود كه رجوع به كتاب خدا و به سنت يعنى به فرمايشات رسول اللَّه ٦ را نبايد تقليد كوركورانه و مذموم نام نهاد.

بحث روايتى [ (رواياتى در باره چهار صنف حيواناتى كه در جاهليت احكام خاصى داشتند و اينكه واضع آن احكام كيست؟)]

در تفسير برهان است كه صدوق به سندى كه به محمد بن مسلم دارد از او از امام صادق (ع) نقل مى‌كند كه در تفسير:(ما جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَ لا سائِبَةٍ وَ لا وَصِيلَةٍ وَ لا حامٍ) فرمود: در ميان اهل جاهليت رسم چنين بود كه وقتى ماده شترى در يك شكم دو بچه مى‌زاييد مى‌گفتند وصل كرد، و كشتن و خوردن چنين شترى را جائز نمى‌دانستند، و وقتى ده شكم مى‌زاييد آن را سائبه مى‌كردند، يعنى سوار شدن بر پشت و خوردن گوشتش را بر خود حرام مى‌كردند، و اما حام آن هم شتر نرى بوده كه آن را بر ناقه‌ها مى‌جهانيدند.