ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٢ - در صدر اسلام زكات در معناى لغوى(انفاق مال) به كار مىرفته، نه در خصوص زكات واجب

(إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ وَ إِقامَ الصَّلاةِ وَ إِيتاءَ الزَّكاةِ )[١] و راجع به حضرت اسماعيل مى‌فرمايد:(وَ كانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ وَ كانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا)[٢] و راجع به عيسى (ع) در گهواره مى‌فرمايد:(وَ أَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ ما دُمْتُ حَيًّا)[٣] و ناگفته پيداست كه در شريعت ابراهيم و يعقوب و اسماعيل و عيسى (ع) زكات به آن معنايى كه در اسلام است نبوده.

و نيز مى‌فرمايد:(قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى)[٤] و مى‌فرمايد:(الَّذِي يُؤْتِي مالَهُ يَتَزَكَّى)[٥] و مى‌فرمايد:(الَّذِينَ لا يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ)[٦] و مى‌فرمايد:(وَ الَّذِينَ هُمْ لِلزَّكاةِ فاعِلُونَ)[٧] و آيات ديگرى كه در سوره‌هاى مكى و مخصوصا سوره‌هايى كه در اوايل بعثت نازل شده مانند سوره حم سجده و امثال آن. چه اين سوره‌ها وقتى نازل شدند كه اصولا زكات به معناى معروف و مصطلح هنوز واجب نشده بود، و لا بد مسلمين آن روز از كلمه زكاتى كه در اين آيات است چيزى مى‌فهميده‌اند، بلكه آيه زكات يعنى:(خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ)[٨] كه دلالت دارد بر اينكه زكات مصطلح يكى از مصاديق صدقه است، و از اين جهت آن را زكات گفته‌اند كه صدقه است، چون صدقه پاك كننده است و زكات هم از تزكيه و به معناى پاك كردن است، پس از همه مطالب گذشته روشن شد كه: اولا براى مطلق صدقه، زكات گفتن مانعى ندارد، و ثانيا موجبى براى حمل ركوع بر معناى مجازى نيست، و ثالثا مانعى از اطلاق جمع‌(الَّذِينَ آمَنُوا ...) و اراده مفرد نيست.

[١] يعنى ما وحى كرديم به آنان كارهاى نيك و نماز خواندن و زكات دادن را. سوره انبياء آيه ٧٣.

[٢] اسماعيل چنان بود كه همواره اهل خود را به نماز و زكات توصيه مى‌كرد و در نزد خداوند پسنديده بود. سوره مريم آيه ٥٥.

[٣] و خداى من به من دستور داد كه تا زنده‌ام نماز و زكات را ترك نكنم. سوره مريم آيه ٣١.

[٤] بتحقيق رستگارى يافت آن كه تزكيه كرده و به ياد خدايش افتاده نماز گزارد. سوره اعلى آيه ١٥.

[٥] كسى كه با دادن مال خود مى‌خواهد خود را تزكيه كند. سوره ليل آيه ١٨.

[٦] آنهايى كه زكات نمى‌دهند و هم آنها آرى همانا به آخرت كافرند. سوره فصلت آيه ٧.

[٧] آنهايى كه دستور زكات را انجام مى‌دهند. سوره مؤمنون آيه ٤.

[٨] از اموالشان صدقه بگير و به اين وسيله تزكيه و تطهيرشان كن، درود هم بر آنان بفرست چه درود تو مايه تسكين دل آنان است. سوره توبه آيه ١٠٣.