ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٠٩ - نكته اينكه در جمله ما لا يملك لكم ضرا و لا نفعا و جملات مشابه آن ضر قبل از نفع آورده شده است

(أَعْيُنٌ يُبْصِرُونَ بِها أَمْ لَهُمْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها قُلِ ادْعُوا شُرَكاءَكُمْ ثُمَّ كِيدُونِ فَلا تُنْظِرُونِ )[١] و همچنين نكته اينكه اول ضرر را ذكر كرد سپس نفع را و فرمود: ضرا و لا نفعا باز اشاره به ارتكاز است، و خواست تا كلام بر وفق ارتكاز و فطرت ساده جارى شده باشد. و فطرت انسان بر اين است كه آنچه را از نعمت در دست دارد مادامى كه در دست اوست دلش از ناحيه آن آرام است، و خودش التفاتى به اين معنا كه ممكن است روزى به فقدان آن دچار شود نيست، او امروز اندوه و المى كه در فقدان آن درك و تصور مى‌كند بخود راه نمى‌دهد، بخلاف ضررها و مصيبات و فقدان نعمتها كه بالفعل يعنى در حال حاضر الم و اندوه آنها را درك مى‌كند، و فطرتش او را وادار مى‌سازد كه به معبودى ملتجى شود تا آن معبود ضرر حاضر و مصيبت فعلى او را دفع كند، و يا نعمتى كه در حال حاضر از دستش رفته برايش باز گرداند يا اگر ندارد بدهد، خداى تعالى هم در اين معنا فرموده:(وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ قائِماً فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنا إِلى‌ ضُرٍّ مَسَّهُ)[٢] و نيز فرموده:(وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ رَحْمَةً مِنَّا مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هذا لِي)[٣] و نيز فرموده:(وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الْإِنْسانِ أَعْرَضَ وَ نَأى‌ بِجانِبِهِ وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعاءٍ عَرِيضٍ)[٤].

[نكته اينكه در جمله:(ما لا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً) و جملات مشابه آن ضر قبل از نفع آورده شده است‌]

پس، از اين آيات به خوبى بدست آمد كه پريشانى زودتر آدمى را به خضوع و التجا در برابر پروردگار و به عبادت او وا مى‌دارد تا جلب نفع، و از اين جهت در آيه مورد بحث يعنى آيه‌

[١] بدرستى كسانى كه شما بجاى خداوند متعال آنان را عبادت كرده و مى‌خوانيد بندگانى هستند مانند خودتان اگر راست مى‌گوئيد شما آنان را بخوانيد و آنان در مقام اجابت شما بر آيند. آيا براى آنان پاهايى هست كه با آن راه بروند؟! يا دستانى هست كه با آن از شما دفاع كنند؟! يا چشمانى هست كه با آن ببينند؟! يا براى آنان گوشهايى هست كه با آن بشنوند؟ بگو نخوانيد خدايانى را كه شريك مى‌گيريد، آن گاه به كمك آنها عليه من كيد خود را بكار بريد و مهلتم مدهيد. سوره اعراف آيه ١٩٥.

[٢] و وقتى كه انسان دچار گرفتاريها و امراض و ناملايمات مى‌شود در حالى كه به پهلو افتاد، يا ايستاده است با گفتن خدا خدا، ما را مى‌خواند آن گاه وقتى گرفتاريش را بر طرف كرديم دنباله كارهاى زشت خود را گرفته تو گويى اين همان كس نبود كه ما را براى رفع پريشانى خود مى‌خواند، آرى شيطان اعمال زشت آنان را اينطور در نظرشان جلوه داده است. سوره يونس آيه ١٢.

[٣] و هر آينه اگر به انسان رحمتى از ناحيه خود به چشانيديم البته خواهد گفت اين از آن خودم مى‌باشد. سوره فصلت آيه ٥٠.

[٤] وقتى كه ما به انسان نعمت ارزانى مى‌داريم از اوامر ما اعراض كرده و شانه خالى مى‌كند و وقتى پريشان مى‌شود بما روى آورده، داراى دعاهاى زيادى مى‌شود. سوره فصلت آيه ٥١.