گفتار معصومين( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٢ - ١٤ چهار صفت ناپسند
امام على عليه السلام به فرزندش امام حسن چنين مىفرمايد: كسى را كه در پى تحصيل خوراك روزانه خود است، سرزنش مكن زيرا كسى كه قوت خود را نداشته باشد، خطاهايش بسيار است، فرزندم آدم فقير، حقير است. سخنش خريدار ندارد و مقام و مرتبهاش شناخته و دانسته نمىشود، فقير اگر راستگو باشد، او را دروغگو مىنامند و اگر زاهد و دنياگريز باشد، نادانش مىخوانند.
فرزندم هر كه به فقر گرفتار آيد، به چهار خصلت مبتلا شود:
«بِالضَّعفِ فى يَقينِهِ، وَالنُّقصانِ في عَقِلِهِ، وَالرِّقَّةِ فى دينِهِ، وَقِلَّةِ الحَياءِ فى وَجْهِهِ، فَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الفَقرِ
؛ به سستى در يقين و كاستى در خرد و شكنندگى در دين و كمى شرم و حيا در چهره. پس پناه مىبرم به خدا از فقر». [١]
امّا رواياتى كه در ستايش فقر وارد شده است:
رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايند:
«الْفَقْرُ فَخْرى وَبِهِ أفْتَخِرُ
؛ فقر، افتخار من است و به آن مىبالم». [٢]
و همان حضرت فرموده است:
«الْفُقَراءُ أَصَدِقاءُ اللَّهِ
؛ فقرا، دوستان خدايند». [٣]
جمع و تفسير اين روايات به اين است كه فقر به دو معنا پسنديده است و به يك معنى نكوهيده.
فقر پسنديده، يكى فقر الى اللَّه است كه خداوند مىفرمايد: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الغَنِيُّ الحَميدُ»؛ اى مردم! شما (همگى) نيازمند به خداييد و تنها خداوند است كه بىنياز و ستوده است».
آرى بىنياز حقيقى و قائم بالذات در تمام عالم هستى يكى است، و او خداست، همه موجودات سر تا پا نيازمند و فقير و وابسته به وجود او هستند.
[١]. ميزان الحكمه، ج ٧، ص ٥٠٥
[٢]. بحارالانوار، ج ٧٢، ص ٥٥
[٣]. الفردوس، ج ٣، ص ١٥٧