پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٠ - تحقيق و بررسى
٤- جلوگيرى از خطرات احتمالى، نسبت به ديگران، در مواردى كه فايدهاى در استقبال از خطر وجود ندارد.
٤- تقيّه در مكتبهاى مختلف اجتماعى و سياسى
بر خلاف آن چه بعضى مىپندارند، تقيّه يك موضوع تعبّدى نيست، و به يك فرقه خاص مثل شيعه يا اسلام اختصاص ندارد، بلكه تقيّه (البتّه در موارد خاصّى، نه در همه جا) يك قانون و اصل عقلايى است كه در تمام مكتبهاى جهان، اعمّ از خداپرست و مذهبى، و يا غير مذهبى و ماترياليست وجود دارد و در حقيقت جزئى از قانون كلّى «دَوَران امر بين اهمّ و مهم» محسوب مىشود، توضيح اين كه:
هيچ كس اجازه نمىدهد بدون جهت جان و يا سرمايه خود را به خطر بيفكند و نه جان و سرمايههاى افراد وابسته به خويش را، مگر اين كه هدف بزرگترى در ميان باشد كه به هنگام مقايسه، از جان بالاتر و يا از سرمايهاى كه در اين راه از بين مىرود، برتر بوده باشد، يعنى همان طور كه در تمام فعّاليّتهاى زندگى، سرمايههاى كم اهمّيّتتر فداى سرمايههاى مهمتر مىشود؛ در موضوع اظهار عقيده باطنى و نشان دادن چهره واقعى نيز اين محاسبه دقيقاً خواهد بود.
به عنوان مثال در تمام مكتبهاى دنيا (اعمّ از مادّى و الهى) كسانىكه به عنوان كشف اخبار (و به اصطلاح قديم به عنوان عيون) به ميان دشمن مىروند، همواره از روش تقيّه استفاده مىكنند، كه در غير اين صورت هيچ گاه به هدف خود نخواهند رسيد.
نقشههاى جنگى هميشه در نهايت اختفا طرح شده و در آن از روش تقيّه حدّاكثر استفاده مىشود. سربازان در ميدان جنگ با تمام قوا مىكوشند كه خود جنگافزارهاى خويش را تا آن جا كه ممكن است، در استتار كامل نگهدارند. گاهى آنها را به رنگ طبيعت در مىآورند و گاهى از تاريكى شب استفاده مىكنند و زمانى