پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٣ - فلسفه دعا
پذيرى روح آدمى برگزار مىشود، مىتواند به سهم خود در بالا بردن طرز تفكّر و سطح عواطف انسانى مؤثّر باشد.
در بسيارى از دعاها به حال ساير انسانها و مشكلات آنها توجّه شده و براى پيروزى آنان بر مشكلات دعا مىشود، حتّى در روايات اسلامى مىخوانيم، بعضى از پيشوايان در بهترين مواقع دعا، ساعتها براى ديگران دعا مىكردند [١]؛ اين گونه دعاها روح نوع دوستى را به شدّت در انسان تقويت مىكند و از توقّف شخصيّت در مرحله فردى جلوگيرى كرده، به مرحله عالى شخصيّت اجتماعى مىكشاند.
در دعاى «صباح» كه از على عليه السلام براى ما نقل شده و نيز در دعاى «عرفه» كه از امام حسين عليه السلام به ما رسيده، يك دوره دروس خداشناسى با تمام ريزهكاريهايش در سطح عالى بيان شده و در دعاى «مكارم الاخلاق» كه از امام سجّاد عليه السلام نقل شده، يك دوره درس اخلاق و صفات برجسته فردى و اجتماعى كه در پرتو آن مىتوان طرح زندگى صحيحى براى فرد و جامعه ريخت، بيان گرديده است. در «صحيفه سجّاديه» دعاهايى درباره مرزداران شجاع وجود دارد كه ضمن درخواست پيروزى آنها از خدا، بسيارى از عوامل پيروزى و شكست در برابر دشمن به زبان دعا در آن آمده است.
در دعاى كوتاهى كه در «صحيفه سجّاديه» درباره رؤيت هلال آمده، چنين مىخوانيم:
«أيُّهَا الْخَلْقُ المُطِيعُ! الدَّائِبُ السَّرِيعُ، المَتَرَدَّدُ فِى مَنَازِلِ التَّقْدِيرِ، المُتَصَرِّفُ فِى فَلَكِ التَّدْبِيرِ، آمَنْتُ بِمَنْ نَوَّرَ بِكَ الظُلَمَ وَ أوْضَحَ بِكَ البُهَمَ وَ جَعَلَكَ آيَةً مِنْ آيَاتِ مُلْكِهِ وَ عَلَامَةٍ مِنْ عَلَامَاتِ سُلْطَانِهِ ...».
در اين عبارت ضمن اشاره به حركت سريع ماه كه امروزه مىگويند بالغ بر ٣٧٠٠ كيلومتر در هر ساعت است و اطاعت او از قوانين جهان هستى (قانون جاذبه و دافعه
[١]. اصول كافى، ج ٢، ابواب دعا.