دارند، تا هدفهاى مهمترى پايمال نگردد، به عنوان مثال؛ در اختلافات مذهبىِ فِرَقِ اسلامى، در شرايطى همانند زمان خلفا، عقل و منطق مى‌گويد كه براى حفظ موجوديّتِ هدف اصلى‌ (قرآن و اسلام)، بايد افراد از روش تقيّه استفاده كرده و وحدت ظاهرى را حفظ نمايند، بلكه بايد گاهى در مسائلى همانند جهاد كه سبب توسعه اسلام در نقاط مختلف دنيا و آزادى اقوام و ملّتها مى‌گردد، آنها را تأييد نمايند، و يا به عنوان مثال، امروز در برابر دشمنان مشتركى كه مسلمانان با آنها درگير هستند، فِرَق مختلف اسلامى از اين روش استفاده كرده و وحدت را حفظكنند البتّه بدون اين كه عقيده خود را تغيير داده و در مذاهب ديگر كه اصيل نيستند، هضم شوند و يا از بحث منطقى و دوستانه درباره حقّانيّت مذهب خود ابا داشته باشند.

روايات متعدّدى كه در منابع حديث ما درباره حضور در جماعات اهل سنّت و شركت در مساجد و مجالس آنها رسيده، اشاره به اين نوع تقيّه است كه در اصطلاح آن را تقيّه تحبيبى مى‌نامند. [١]

آن چه در پاره‌اى از روايات فوق درباره تقيّه پيامبر صلى الله عليه و آله از مردم و نشان دادن نرمش در برابر خشونت آنان و دفع سيّئه به حسنه خوانده‌ايم، اشاره به اين نوع از تقيّه است.

[١]. در پاره‌اى از اين روايات آمده است:

«مَنْ صَلَّى مَعَهُمْ فِى الصَّفِّ الأوّلِ كَانَ كَمَنْ صَلَّى خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله».

احاديث متعدّد اين موضوع در كتاب وسائل، ابواب صلوة الجماعة، باب ٥ آمده است و نيز در كافى از «هشام كندى» نقل شده كه مى‌گويد از امام عليه السلام شنيدم مى‌فرمود:

«إيَّاكُمْ أنْ تَعْمَلُوا عَمَلًا نُعِيرُ بِه فَإنَّ وَلَدَ السُّوءِ يُعِيرُ وَالِدَهُ بِعَمَلِهِ كُونُوا لِمَنْ انقَطَعْتُمْ إلَيْهِ زَيْنَاً وَ لَاتكونوا عليه شيناً صلوا فى عشايرهم و عودوا مرضاهم و اشهدوا جنائزهم و لا يسبقونكم الى شَيْئ مِنَ الخَيْرِ فَأنْتُمْ أَوْلَى بِهِ مِنْهُمْ وَ اللّهِ مَا عُبِدَ اللّهُ بِشَيئٍ أَحَبُّ إلَيْهِ مِنَ الخَبَاءِ قُلْتُ: وَ مَا الخَبَاءُ قَالَ: التَّقِيَةُ».

در اين حديث با صراحت دستور داده شده كه در نماز آنها شركت جويند و از بيمارانشان عيادت كنند و با آنها مدارا نمايند. (وسائل الشيعه، ج ١١، باب ٢٦، از ابواب «امر به معروف» ح ٢).