پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠ - تحقيق و بررسى

سخن بگوييم و روى هم رفته براى روشن شدن جوانب اين بحث بايد چند موضوع، بررسى شود:

١- تقيّه چيست؟

٢- تقيّه در منابع مذهبى‌ (قرآن و سنّت).

٣- فلسفه تقيّه.

٤- تقيّه در مكتبهاى مختلف اجتماعى و سياسى.

٥- اقسام و اشكال تقيّه.

٦- احكام تقيّه‌ (تقيّه واجب و حرام و ...).

اكنون به بررسى هر يك از موضوعات فوق مى‌پردازيم:

١- تقيّه چيست؟

تقيّه در اصل از ماده‌ «اتْقاء» و «تقوا» به معناى خويشتن‌دارى، پرهيز كردن و بر حذر بودن است و در اصطلاح مذهبى چنين تفسير شده:

«التقية ستر الاعتقاد و مكاتمة المخالفين‌؛ تقيّه پوشاندن عقيده و كتمان در برابر مخالفان است». [١]

و گاهى گفته‌اند:

«المراد من التقية التحفّظ عن ضرر الغير بموافقته فى قول او فعل مخالف للحق‌؛ تقيّه جلوگيرى از ضرر ديگرى بر اوست، از طريق موافقت در گفتار، و رفتارى بر خلاف واقع با او». [٢]

عنصر اصلى تقيّه را دو چيز تشكيل مى‌دهد يكى مسأله‌ «اخفاى عقيده» و تظاهر

[١]. تصحيح الاعتقاد شيخ مفيد، ص ٦٦.

[٢]. رساله شيخ انصارى درباره تقيّه از ملحقات مكاسب.