مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٥٤٢

إذا ما عَزَمْتَ اليأسَ اَلْفَيْتَه الغِنى إذا عَرّفَتْه النفسُ والطمعُ الفقرُ . [١] يعنى : آن گاه كه از [ثروت] مردم رويگردان شوى ، درخواهى يافت كه به بى نيازى رسيده اى ، و اين كه طمع ، همان فقر و نادارى است و اين ، در هنگامى است كه آدمى اين را دريافته باشد . اين بيت ، در ديوان حاتم طايى نيامده است . [٢] ٩ . امام صادق عليه السلام در باب رازدارى ، به اين سروده شاعر ، استشهاد كرده است : فلا يعدونْ سِرّى و سِرُّك ثالثا اَلا كلُّ سرٍّ جاوز اثنَيْنِ شائعُ . [٣] يعنى : راز ميان من و تو ، به سومين كس نرسد ؛ هان! هر رازى كه از دو لب (يا : دو نفر) گذشت ، شايع شد . بيت ، با اندكى تغيير ، به نام قيس بن منقذ حُداديه (شاعر عصر جاهلى) ، در معجم الشعراء آمده است . [٤] ماوردى نيز بيت را با اندكى تغيير ، آورده است . [٥] مصرع دوم اين بيت ، «مَثَل سائر» نيز گشته و در كتاب هاى امثال ، راه يافته است . [٦] ١٠ . امام رضا عليه السلام در باب زشتىِ درخواست از ديگران ، اين بيت را از پيشينيان (قول الاُوَل) ذكر كرده است : متى آتِهِ يوما لِاَطلبَ حاجةً رجعتُ إلى اهلى ووجهى بمائه . [٧] يعنى : هرگاه براى درخواست چيزى به پيش او مى روم ، به هنگام بازگشت به خانه