همان گونه كه پيش از اين اشارت شد، در باره نسخ قرآن به قرآن در ميان دانشمندانِ علوم قرآنى و مفسّران، سخنى به فراز و نشيب بين صفر تا بيش از پانصد آيه وجود دارد . و بر همين اساس ، برخى از دانشمندانِ علوم قرآنى ، جدول ناسخ و منسوخ را بر مبناى ادعاى پيشينيان ترسيم كرده اند ، هر آيه منسوخ را به ترتيبِ مصحف ، همراه با ناسخ آن رديف نموده اند و ملاحظات علمى خود را در نوع ارتباط دو آيه و گونه اختلاف و جمع آن دو را با نفىِ نسخ بيان كرده اند. [١] پيش از بيانِ نسخ آيات به آيات، به اين نكته بايد توجّه داشت كه نسخ قرآن به قرآن ، به دو شكل متصوّر است: يكى وجود دو آيه كه يكى ناظر به نسخ ديگرى است، مثل آيه نجوا؛ دوم صرف تنافى دو آيه نسبت به يكديگر كه براى حلّ تنافى آن دو ، از طريق امكان نسخ صورت مى گيرد. در خصوص الكافى و كلينى بايد گفت: در باره آيه نجوا «يَـأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ إِذَا نَـجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُواْ بَيْنَ يَدَىْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً» [٢] كه بسيارى از مفسّران [٣] و برخى از محدّثان [٤] آن را با آيه «ءَأَشْفَقْتُمْ أَن تُقَدِّمُواْ بَيْنَ يَدَىْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُواْ وَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ» [٥] منسوخ دانسته و حتى برخى از مفسّران (از جمله آقاى خويى)

[١] التهميد فى علوم القرآن ، ج ٢، ص ٣٩٧ ـ ٤١٢.[٢] سوره مجادله ، آيه ١٢ .[٣] از جمله: طبرسى در مجمع البيان، ج ٩، ص ٤١٧ ؛ آية اللّه خويى در البيان فى تفسير القرآن، ص ٣٧٣ ؛ علّامه طباطبايى در الميزان ، ج ١٩، ص ١٨٩.[٤] از جمله: على بن ابراهيم در تفسير قمى، ج ٣، ص ٣٥٧ ؛ علّامه مجلسى در بحار الأنوار ، ج ٣٦، ص ١٣١.[٥] سوره مجادله ، آيه ١٣ .