از سه حديثى كه در باب «أنّ الأئمّة هم أركان الأرض» آمده، چند نكته به دست مى آيد: ١. اهل بيت عليهم السلام ، مايه امنيت اهل زمين اند. ٢. همان گونه كه كوه ها ميخ هاى زمين هستند و موجب ثبات زمين مى شوند، ائمّه هم موجب ثبات زمين و اهل زمين اند تا از راه هدايتْ خارج نشوند . ٣. اهل بيت عليهم السلام ، هم حجّت كامله [١] بر زندگان (عَلى مَن فَوقَ الأرض) و هم بر مردگان (وَ مَن تَحتَ الثَّرى) هستند. [٢] ٤. هيچ هدايت شده اى هدايت نمى شود ، مگر به هدايت ايشان و هيچ كس خارج از هدايت نمى شود ، مگر به كوتاهى از حقّ ايشان.

و . فساد بر روى زمين

ميسر ، اين گونه رويت مى كند : از امام باقر عليه السلام درباره آيه : «لَا تُفْسِدُواْ فِى الأَْرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا» [٣] پرسيدم . ايشان فرمود : اى ميسر! همانا زمين ، فاسد بود و خداوند ، آن را با پيامبرش اصلاح كرد و آن گاه فرمود: «در زمين ، پس از اصلاح آن ، فساد نكنيد» . [٤] در اين جا دو سؤال قابل بررسى است . يكى اين كه : آيا فساد ظاهرى مطرح است يا فساد باطنى؟ و ديگر اين كه : آيا فساد باطنى ، مى تواند منشأ فساد ظاهرى شود؟ بر اساس نظر علّامه مجلسى و ملّا صالح مازندرانى ، منظور از فساد در روايت ،

[١] همان، ص١٨٥ .[٢] مرآة العقول، ج٢، ص٣٦٧ : «المراد بمن فوق الأرض الأحياء، و بمن تحت الثرى الأموات» .[٣] سوره اعراف، آيه ٥٦ .[٤] الروضة من الكافى، ج٨، ص٥٨ .