اگر شهروند سالم و عاقل با اطمينان كار نكرد و جاهل بود ، نمى تواند تصديق قلبى به هدف داشته باشد ؛ چراكه مقدّمه تصديق هر قانونى ؛ بويژه قانون الهى ، عرفان و شناخت بدون ترديد و شك آن است.

١ . ويژگى هاى شهروند ترديدگر ، در نگاه كلينى

كلينى در ادامه بحث خود در باره آرمان شهر دينى ، از ويژگى هاى شهروند ترديدگر نيز ياد كرده است . اين ويژگى ها عبارت اند از:

يكم ، فقدان ميل و ترس و تسليم لازم براى اجراى قوانين

شهروند سالم و عاقل اما مشكوك ، به دليل ترديد خود ، تمايل كافى براى انجام دادن مسئوليت هاى خود را ندارد [٣] و در برابر نافرمانىِ خويش ، به اندازه بايسته ، از پيامدهاى تخلّف خويش نمى هراسد و در برابر قوانين آرمان شهر الهى ، تسليم قلبى نيست . كلينى براى اثبات اين ادعا نيز به اين آيه استناد مى كند كه «... مَن شَهِدَ بِالْحَقِّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ» [٤] و متذكّر مى شود كه گواهى اين گروه از شهروندان آرمان شهر ، به اين سبب پذيرفته مى شود كه به شهادت و موضوع آن ، آگاهى دارند. [٥]

[١] همان جا : «و لا يدرى إلى من يؤدّى» .[٢] همان ، ص ٧ : «و إذا كان جاهلاً لم يكن على ثقة مما أدّى به» .[٣] همان جا : «و لا مصدّقاً لأنّ المصدق لا يكون مصدقاً حتى يكون عارفاً بما صدق به من غير شكّ و لا شبهة» .[٤] سوره زخرف ، آيه ٨٦ .[٥] الكافى ، ج ١ ، ص ٧ : «لأن الشاكّ لا يكون له من الرغبة و الرهبة و الخصوع والتقرّب مثل ما يكون من? العالم المتيقّن» .