٣٨. كتاب الأوائل و الأواخر، سيّدمحسن بن عبد الكريم امين عاملى. [١] ٣٩. معادن الجواهر و نزهة الخواطر فى علوم الأوائل، سيّدمحسن بن عبدالكريم امين عاملى، در چهار جلد. جلد اوّل در ١٣٤٩ق، در ٤٧٢ صفحه، در چاپ خانه عرفان، و جلد دوم، به سال ١٣٥٠ق، به چاپ رسيده است. [٢] ٤٠. الأوّليات فى أوائل الحوادث و المخترعات من العلوم و الصّناعات، سيّد هبه الدّين محمّدعلى بن حسين حسينى، مشهور به شهرستانى كه نسخه خطّى آن، در كتاب خانه شخصى مؤلّف، موجود بوده است. [٣] ٤١. معجم الأوائل فى تاريخ العرب و المسلمين، فؤاد صالح سيّد (بيروت، ١٩٩٢م) كه نوگرايى هاى فراوانى دارد. ٤٢. كتاب الأوائل، محمّد مقدّس اصفهانى (م١٣٧٨ق) (چاپ اوّل، ١٣٨١ق / ١٣٤٠ش، اصفهان: نشر نفائس مخطوطات؛ چاپ دوم، تابستان ١٣٨٣ش). مؤلّف، فيش هايى براى منبرهاى خود تهيّه ديده بوده است كه پس از فوت او، آيه اللّه سيّدمحمّدعلى روضاتى، آنها را در ٧٣٣ مدخل، به ترتيب حروف الفبا تنظيم كرده، و با تصحيحات و تحقيقات لازم و فهارس فنّى، به چاپ رسانده است. اين كتاب براى نخستين بار، به ترتيب الفباى عنوان ها، تنظيم شده است و نه بر حسب اشخاص و يا موضوعات. [٤] ٤٣. الأوائل، محمّدتقى شوشترى (١٢٨٢ ـ ١٣٧٤ش) (به كوشش: محمّدعلى شيخ،

[١] الذّريعة، ج٢، ص٤٧٢ و ج١٦، ص٢ و ج٢١، ص١٧٦ و ج٢٦، ص٧٠.[٢] همان جا.[٣] همان جا، ج ٢، ص ٤٨١ .[٤] براى معرّفى تفصيلى آن ر.ك: «كتاب الأوائل»، محمّدرضا زادهوش، كتاب ماه (دين)، سال هفتم، شماره ٨٢ (مرداد ١٣٨٣ش) ص٢٢ ـ ٢٥ كه در ششمين آيين بزرگداشت حاميان نسخ خطّى، مورد بررسى و تقدير قرار گرفت (ر.ك: كتاب ماه (كليات)، سال هشتم (مرداد و شهريور ١٣٨٤ش) شماره ٩٢ ـ ٩٣، ص١٣٧).