مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ١٣٥

يصب ، ولا يرضى لنفسه باليسير من العمل . قلت : يا جبرئيل فما تفسير الزهد ؟ قال : الزاهد يحبّ من يحبّ خالقه ويبغض من يبغض خالقه... . [١] بحار الأنوار: روى أن النبىّ صلى الله عليه و آله سأل جبرئيل عن الايمان فقال : أن تؤمن باللّه ورسله ، واليوم الآخر... . [٢] د . حديثى از امام صادق عليه السلام مبنى بر اين كه آنچه ما مى گوييم، گفته خداست. حديث در كتاب الكافى چنين است: عن هشام بن سالم وحماد بن عثمان وغيره قالوا : سمعنا أبا عبد اللّه عليه السلام يقول : حديثى حديث أبى، وحديث أبى حديث جدّى ، وحديث جدّى حديث الحسين ، وحديث الحسين حديث الحسن ، وحديث الحسن حديث أمير المؤمنين عليه السلام وحديث أمير المؤمنين حديث رسول اللّه صلى الله عليه و آله وحديث رسول اللّه قول اللّه عز و جل . [٣] پر واضح است كه هيچ كسى احاديث پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام را جزء قرآن نازل نمى داند. از طرف ديگر، در بين اين احاديث، روايات تفسيرى نيز بخش مهمّى از احاديث ايشان را شامل مى شود و بر اساس اين فرمايش امام صادق عليه السلام ، تمامى احاديثشان به گفتار خدا منتهى مى شود. در نتيجه، آنچه پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام در تفسير آيات بيان داشته اند، در حقيقت، از طرف خداى متعال به آنها رسيده است و از خودشان، چيزى در زمينه معارف دين و از جمله، تفسير قرآن كريم نگفته اند؛ بلكه در رساندن آنچه از طرف خداوند به عنوان وديعه به ايشان سپرده شده، نوعى واسطه اند. پيش از اين گفته شد كه در اين گفتار، دو مطلب مدّ نظر است. درباره اوّلين مطلب ـ كه همان نزول تفسير آيات قرآن از طرف خدا، علاوه بر نزول اصل آيات آن بود ـ قدرى بحث شد ؛ امّا درباره مطلب دوم ـ كه ناظر بودن روايات مورد بحث به همين