مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٥٥٠

قد كان بعدكَ اَنْباءٌ وهَنبْثَةٌ لو كنتَ شاهدَها لم يَكثُرِ الخَطْبُ اِنّا فَقدْ ناكَ فَقْدَ الاَرْضِ وابلَها واختلّ قومُكَ فاشهدْهُم ولا تغب! [١] يعنى : اى پدر! پس از تو ، هنگامه اى برپا شد و مصيبت ، شدّت يافت . اگر تو بودى ، كار چنين گران نمى شد . ما به سانِ زمينى كه محروم از باران باشد ، از تو محروم مانديم و قوم تو نيز نا به سامان گشت . گواه باش و از يادت مبر! ابن عبد ربّه اندلسى (م ٣٢٨ ق) اين دو بيت را با اندكى تغيير آورده است . [٢] شيخ مفيد ، افزون بر اين دو بيت ، شش بيت ديگر از اين مرثيه را نيز آورده است . [٣]

جمع بندى

همان گونه كه مشاهده شد ، در كتاب شريف الكافى ، حدود ٤١ بيت (٣٧ بيت و ٤ مصراع) وجود دارد كه برخى از اين سروده ها در جاى ديگر نيامده و مختصّ به الكافى است . حتى گردآورندگان ديوان شاعرانى همچون حاتم طايى و ابوالأسود دئلى نيز اگر به كتاب الكافى (اصول ، فروع و روضه) مراجعه مى كردند ، منبعى قابل اطمينان به منابع آنان افزوده مى گشت ؛ امّا افسوس كه چنين نكردند! به هر حال ، در يك مجموعه روايى ، وجود اين مقدار سروده ، بسى ارزشمند مى نمايد . اميدوارم كه كوشش ناچيز اين بنده ، در ترجمه و يافتن منابع ابيات ، مقبول طبع اهل نظر افتد ، و گامى در جهت شناخت هر چه بيشتر اين مجموعه كم نظير برداشته شود!