على عليه السلام بود ، و پس از ايشان ، ابو رافع ، سلمان فارسى و ... نخستين مجموعه هاى روايى را گرد آوردند ، ولى در زمان امام باقر و امام صادق عليهماالسلام «اصول اربعمئة» گرد آمد و «كتب اربعه» از ميان آن اصول ، پديدار گشت [١] كه نخستين و كامل ترين آنها ، كتاب شريف الكافى از ثقة الاسلام ابو جعفر محمّد بن يعقوب كلينى رازى (م ٣٢٨ يا ٣٢٩ ق) بود . بسيارى از دانشمندان ، اين تعبير را درباره الكافى اظهار كرده اند كه «مانندش نوشته نشده است» . [٢] نجاشى (م ٤٥٠ ق) ، كلينى را «أوثق» و «أثبتِ» مردمان دانسته و تصريح كرده كه كلينى براى تأليف الكافى ، بيست سال وقتْ صرف كرده است . [٣] به تعبير علامه مجلسى رحمه الله ، كلينى ، مقبول و ممدوح خاص و عام و كتابش ، الكافى ، بهترين و بزرگ ترين كتاب نگاشته شده فرقه ناجيه (= شيعه) است . [٤] گرايش هاى ادبى مرحوم كلينى ، از عناوين برخى تأليفات مفقود وى ، همچون : «رسائل الأئمّة عليهم السلام » و كتاب «ما قيل فى الأئمّة عليهم السلام من الشعر» [٥] و نيز از نثر مسجّع ديباچه كتاب شريف الكافى [٦] نمودار است . اين نوشتار ، عهده دار تحقيق و بررسى اشعار كتاب شريف الكافى است . اين ابيات ، از اصول ، فروع و روضه الكافى گردآوردى و ترجمه شده اند و تا جايى كه ممكن بوده ، سعى شده تا منابع و مصادر ابيات ، معرّفى شوند . ترتيب ذكر ابيات در

[١] براى آگاهى بيشتر ، ر.ك : تأسيس الشيعة لعلوم الإسلام ، ص ٢٨٠ ـ ٢٨٨ .[٢] الكافى ، ج ١ ، ص ٢٦ ـ ٢٨ .[٣] رجال النجاشى ، ص ٣٧٧ .[٤] مرآة العقول فى شرح أخبار آل الرسول ، ج ١ ، ص ٣ .[٥] ر. ك : رجال النجاشى ، ص ٣٧٧ . مقايسه شود با گفته قاضى نوراللّه شوشترى «از آثار كلينى است ... كتاب اشعارى كه در مدح اهل بيت عليهم السلام گفته» (مجالس المؤمنين ، ج ١ ، ص ٤٥٣) .[٦] ر. ك : الكافى ، ج ١ ، ص ٢ ـ ٣ .