مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٤٢٥
علّامه مجلسى ، ذيل اين حديث مى فرمايد: فما سقت أو استقت ، أى أخذت الأنهار منه و هو البحر المطيف بالدنيا أو بحر السماء، فالمقصود أنَّ أصلها و فرعها لنا . [١] مفضّل بن عمر از امام صادق عليه السلام روايتى را نقل مى كند [٢] كه بر اساس آن ، خداوند ، ائمّه عليهم السلام را اركان زمين قرار داده است تا مبادا زمين ، اهلش را بجنبانَد ... . در حديث ، مشابه ديگرى ، آمده است كه امام ، بعد از اين جمله مى فرمايد : ... وَ عُمُدَ الإسلامِ و رابِطَةً عَلى سَبيلِ هُداهُ لا يَهتَدى هادٍ إلّا بِهُداهُمْ و لا يَضِلُّ خارِجٌ مِنَ الهُدى إلّا بِتَقصيرٍ عَن حَقِّهِم ... . [٣] امّا در توضيح «جَعَلَهُمُ اللّه ُ أركانَ الأرض» ، نظر علّامه مجلسى ، بر اين است كه اين ، اشاره اى است به كلمه «رواسى» در آيه ٣١ سوره انبيا : «وَجَعَلْنَا فِى الْأَرْضِ رَوَ سِىَ أَن تَمِيدَ بِهِمْ» . منظور از كلمه «رواسى» ، ائمّه عليهم السلام در بطن قرآن هستند و مراد از «أن تميد» ، اين است كه با فقدان امام قبل از قيامت، از بين رفتن نظم زمين و اختلال احوال اهلش ، پيش مى آيد... . [٤] ملّا صالح مازندرانى ، ذيل «جَعَلَهُمُ اللّه ُ أركانَ الأرض» ، نظرشان اين است كه همان گونه كه براى وجود و ثبات بَنا ، اركانى وجود دارد ، همچنين زمين هم داراى اركانى است و ايشان ، ائمّه عليهم السلام هستند . در هر ركنى ، سه امام قرار دارد كه زمين به وسيله ايشان ، وجود، ثبات و بقا دارد و اگر ايشان نبودند، هر آينه ، زمين ، اهلش را مى جنباند و حتّى براى يك چشم بر هم زدن هم ثابت نمى ماند . [٥]
[١] مرآة العقول، ج٤، ص٣٥١ .[٢] الاُصول من الكافى، ج١، ص١٩٦، ح١ . در حديث دوم همين جلد ، آمده است: «أن تميد بهم....» .[٣] همان، ص١٩٨، ح٣ .[٤] مرآة العقول، ج٢، ص٣٦٧ .[٥] شرح اُصول الكافى ، ملّا صالح ، ج٥، ص١٨٤ : «جعلهم اللّه أركان الأرض» كما أن للبناء أركانا بها وجوده و ثباته كذلك للأرض أركان و هم الأئمّة فى كل ركن ثلاثه إذ بهم وجود الأرض و ثباتها و بقاؤها و لولا هم لتحرّكت الأرض بأهلها و لم تستقر طرفه عين» .