مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٣٠٧

٢ . ايمان از ديدگاه عالمان شيعى

ابو اسحاق نوبختى ، از متكلّمان شيعى قرن سوم، ايمان را عبارت از تصديق دانسته و عمل را جدا از ايمان پنداشته و در اثبات ديدگاه خود ، به اين عبارت قرآنى استناد كرده است : «إِنَّ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَـتِ ... ؛ [١] كسانى كه ايمان آورده اند و عمل صالح انجام مى دهند ...» . نوبختى بر اين باور است كه شخص گناهكار، اگرچه مرتكب حرام گشته ، امّا از آن جا كه به تصديق و باور قلبى خود ؛ يعنى كه همان ايمان ، همچنان پايبند است ، عنوان «مؤمن» بر وى صدق مى كند. [٢] پس از وى، شيخ صدوق ـ كه بيشتر ديدگاه هاى خود را در مسائل مختلف اعتقادى و فقهى ، از احاديث بر گرفته است ـ ، ايمان را اقرار زبانى و تصديق و باور قلبى و انجام دادن اعمال، مى داند. وى كه اين تعريف را نيز از روايات گرفته است [٣] و افزون بر آن ، آيات دوم تا چهارم سوره أنفال را هم مؤيّد ديدگاه خود ذكر مى كند : «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ ءَايَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ * الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَوةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ * أُوْلَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا» . [٤]