حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢١١ - بازسازى مصادر اوليه رجال شيعه

مصادر رجالى‌[١]

بازسازى مصادر اوّليه رجال شيعه‌

[٢]

همان طور كه مى‌دانيم، عمده آثار برجاى مانده رجال شيعه، از قرن پنجم به بعد نگاشته شده‌اند و از قرن اوّل تا پنجم، بجز نوشته‌هايى اندك، چون رجال البرقى و رجال ابن عقدة (در ضمن رجال الطوسى) چيز ديگرى در دست نيست.[٣] آية اللَّه خويى نيز نوشته‌هاى رجالى شيعه در اين عصر را بيش از يكصد عنوان دانسته است.[٤] تتبّع و بررسى فهرست‌نامه‌هاى قدما و متأخّران، نشان از اين دارد كه اين ادّعا صادق است و تأليفات رجالى شيعه، بيش از يكصد عنوان است. در اين نوشتار، برآنيم تا نخست، فهرستوار، اين آثار را به ترتيب زمانى معرّفى كنيم و آن گاه نشان دهيم كه كدام يك از اين آثار، به دوره‌هاى بعد رسيده و عالمان رجال، از آن استفاده كرده‌اند، تا زمينه بازسازى آنها فراهم آيد. از اين‌رو، اين نوشتار، در دو بخش ارائه مى‌گردد: يك. فهرست مصادر اوّليه رجال شيعه؛ دو. بازسارى مصادر به جاى مانده.

[١]*. اين مقاله، پيش از اين، در ميراث حديث شيعه( دفتر هفتم) منتشر شده است

[٢]*. اين مقاله، پيش از اين، در ميراث حديث شيعه( دفتر هفتم) منتشر شده است

[٣]. ميراث حديث شيعه، دفتر ششم، ص ١١

[٤]. معجم رجال الحديث، ج ١، ص ٤١- ٤٢