حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٥٥ - نگاهى به جريان هاى حديثى معاصر اهل سنت

نگاهى به جريان‌هاى حديثى معاصر اهل‌سنّت‌[١]

پايه‌هاى اختلاف جريان‌هاى حديثى اهل‌سنّت را مى‌توان در اعتبار، صدور و تفسير حديث خلاصه كرد. اين اختلاف، در گذشته، سبب شكل‌گيرى گروه‌هاى نص‌گرا، عقل‌گرا و صوفيه شده است. در عصر حاضر نيز همان پايه‌هاى اختلاف، پنج گروهِ: قرآنيون، نوگرايان، صوفيه، سلفى‌ها و جريان غالب را شكل داده است. اين مقاله، گزارشى اجمالى درباره اين پنج جريان بوده، در آن، به خاستگاه، داعيه‌داران، تأثيرگذاران و آثار منتشره شده از هريك از اين جريان‌ها اشاره شده است.

كليد واژه: اهل‌سنّت، جريان‌هاى حديثى، پايه‌هاى اختلاف، قرآنيون، نوگرايان، صوفيه، سلفى‌ها، جريان غالب.

در تاريخ پر فراز و نشيبى كه بر حديث و دانش‌هاى مرتبط با آن گذشته است، انديشه‌هاى تأثيرگذارى را مى‌توان يافت كه بر دوره طولانى و نحله‌هاى گوناگون، حاكميت داشته است. شناسايى اين انديشه‌هاى تأثيرگذار- كه مى‌توان آنها را «جريان» و يا «اتّجاه» ناميد-، در ارزيابى آثار گذشته و يافتن راه‌هاى نزديك‌تر به صواب، در تعامل با حديث و علوم حديث، بسيار سودمند است.

از يك نگاه كلّى و تحليلى به گذشته، بر مى‌آيد كه پايه اختلاف اين جريان‌ها، بر سه محور استوار است: ١. اعتبار، ٢. صدور، ٣. تفسير.

[١]*. اين مقاله، پيش از اين، در فصل نامه علوم حديث( ش ٣٤) منتشر شده است