ذلِكَ قَضاءُ اللّه ِ في أَفعالِنا ، وَقَدَرُهُ لأَِعمالِنا . [١] فرمان به فرمان بردن و نهى از نافرمانى ... و وعده و تهديد ، و تشويق و هشدار ، همه اينها قضاى خداوند درباره كارهاى ما و قدر او براى كردار ما هستند . نيز از امام رضا عليه السلام در تفسير قضا آمده است : الحُكمُ عَلَيهِم بِما يَستَحِقُّونَهُ عَلى أَفعالِهِم مِنَ الثَّوابِ وَالعِقابِ في الدُّنيا وَالآخِرَة . [٢] حكم بر آنان درباره استحقاق آنها به خاطر كارهايشان از پاداش و كيفر در دنيا و آخرت است .

٢ . قضا و قدر تكوينى

قضا و قدر تكوينى ، دو گونه اند : قضا و قدر تكوينى درباره آفرينش موجودات (به معناى اندازه گيرى و پديد آوردن آنهاست) و قضا و قدر تكوينى درباره افعال انسان . تقدير تكوينى درباره افعال انسان ، بدين معناست كه خداوند ، قدرت و توانايى انتخاب و انجام دادن كارها را به اندازه اى محدود و معيّن به انسان داده است و قضاى تكوينى ، به معناى فرمان تكوينى خداوند به اجراى اين اندازه هاست . گفتنى است كه قدرت محدودى كه به انسانْ واگذار شده ، مانع مالكيّت و سلطه خداوند بر افعال انسان نيست . قضا و قدر تكوينى ، نه موجب جبرند و نه موجب تفويض . [٣]

[١] ر . ك : ص ١٥٢ ح ٥٧٦٨ .[٢] ر . ك : ص ١٥٢ ح ٥٧٦٧ .[٣] اين بحث ، به تفصيل ، خواهد آمد .