٦٠٥٩.عيون أخبار الرضا عليه السلام ـ به نقل از حمدان بن سليمان ـ: به امام رضا عليه السلام نوشتم و درباره كارهاى بندگان پرسيدم كه : آيا آفريده اند، يا غير آفريده؟ امام رضا عليه السلام نوشت: «كارهاى بندگان، دو هزار سال پيش از آفرينش بندگان، در دانش خداوند، مقدّر بوده است».

٦٠٦٠.معانى الأخبار ـ به نقل از عبد السلام بن صالح هروى ـ: از امام رضا عليه السلام شنيدم كه مى فرمود: «كارهاى بندگان، آفريده اند». به او گفتم: اى فرزند پيامبر خدا! معناى «آفريده» چيست؟ فرمود: «مقدّر شده».

٦٠٦١.التوحيد ـ به نقل از زهرى ـ: مردى به امام زين العابدين عليه السلام گفت: خدا مرا فدايت كند! آيا آنچه به مردم مى رسد، به واسطه قَدَر است، يا عمل؟ [امام عليه السلام ] فرمود: «همانا قَدَر و عمل، به منزله روح و جسدند. روح بدون جسد، حسى ندارد و جسد بدون روح، صورتى است كه حركت ندارد. پس وقتى با هم جمع مى شوند، نيرو مى گيرند و سامان مى يابند . وضعيّت عمل و قَدَر نيز چنين است. پس اگر قَدَر بر پايه عمل نبود، آفريننده از آفريده شناخته نمى شد ـ و قَدَر، چيزى نامحسوس بود ـ ، و اگر عمل، موافق قَدَر نبود، تحقق نمى يافت ؛ ليكن آن دو، با جمع شدنشان نيرو يافتند و خداوند در اين باره، مددكار بندگان نيكوكارش است».

ر . ك : ص ١٧٩ (فصل سوم : ويژگى هاى قضا و قدر / آفريده بودن) .

٨ / ٢

تقدير واجبات و فضايل و گناهان

قرآن

«و اگر [پيشامد] خوبى به آنان برسد، مى گويند: «اين، از جانب خداست» و چون صدمه اى به ايشان برسد، مى گويند: «اين، از طرف توست». بگو: «همه، از جانب خدايند». اين قوم را چه شده است كه نمى خواهند سخنى را [به درستى ]دريابند؟» .