امر به معروف و نهى از منكر - سروش، محمد؛ مقدم نیا - الصفحة ٩٨
در جنگ صفين، برخى از سپاهيان حضرت على (ع) زبان به دشنام لشكر معاويه گشودند. امام (ع) ضمن منع آنان از اين عمل فرمود:
انّى اكْرَهُ لَكُمْ انْ تَكُونُوا سَبَّابينَ وَ لكِنَّكُمْ لَوْ وَصَفْتُمْ اعْمالَهُمْ وَذَكَرْتُمْ حالَهُمْ كانَ اصْوَبَ فِى الْقَوْلِ وَابْلَغَ فِى الْعُذْرِ «١»
من براى شما نمىپسندم كه فحاشى و بد زبانى كنيد، لكن اگر به جاى توهين و ناسزاگويى، اعمال ناشايست آنها را توصيف كنيد و احوال ايشان را بازگو نماييد، به صواب نزديكتر و در عذر آوردن مفيدتر است.
منظور امام (ع) اين است كه گرچه لشكريان دشمن به خطا رفته و در زير پرچم كفر قرارگرفتهاند و برضد امام خويش قيام كردهاند، ليكن با همه اينها اهانت كردن به آنان مشكل گمراهى آنان را حل نمىكند و موجبات هدايتشان را فراهم نمىسازد ولى اگر عاقبت سركشى برايشان تشريح شود چه بسا كسانى متنبه و هدايت شوند.
٧- ١. پرهيز از سختگيرى بيجا و اميدوار كردن به رحمت خدا
براى دعوت به خوبىها و جلوگيرى از بدىها، بايد ظرفيّت، طاقت و توانايى افراد را در نظر گرفت. و براى جذب آنها به راه مستقيم و صراط هدايت، از سختگيرىهاى بيجا، كه مورد نظر اسلام نيست، دورى كرد.
چه بسا پافشارى بر انجام يك مستحب، باعث شود فردى از انجام واجبات نيز صرف نظر كند، و چه بسا اصرار بر ترك يك مكروه، فردى را به انجام محرمات سوق دهد.