- دايره حِسبه‌ از جمله سازمان‌هايى كه در جامعه اسلامى، سابقه‌اى طولانى دارد، و چه بسا تاريخ آن به عصر رسول اكرم (ص) برسد، «دايره حِسبه» است، كه وظيفه آن به طور كلى امر به معروف و نهى از منكر در مفهوم وسيع و با مراتب گوناگون آن است. به فردى كه در اين تشكيلات حكومتى، انجام وظيفه مى‌كند «مُحتسِب» مى‌گويند: الُمحْتَسِبُ مَنْ نَصَبَهُ الْامامُ اوْ نائِبُهُ لِلنَّظَرِ فى‌ احْوالِ الْرَّعِيَّةِ وَ الْكَشْفِ عَنْ امُورِهِمْ وَ مَصالِحِهِمْ «١» محتسب فردى است كه از طرف امام يا نايب او به منظور بررسى وضع مردم و رسيدگى به امور آنان نصب مى‌شود. بين «محتسب» كه مأمور رسمى امر به معروف و نهى از منكر است با ديگر مسلمان‌ها كه به امر به معروف و نهى از منكر مى‌پردازند، از جهاتى تفاوت وجود دارد: ١- محتسب با توجه به مسؤوليتى كه ازسوى حاكم مسلمانان پيدا كرده است، امر به معروف و نهى از منكر براى او واجب عينى شمرده مى‌شود، ولى براى ديگران واجب كفايى است. ٢- محتسب براى انجام اين وظيفه، نصب شده است، ولى ديگران منصوب نيستند. ٣- محتسب با توجه به حكم مأموريت خود، حق دارد پيرامون منكرات‌