امر به معروف و نهى از منكر - سروش، محمد؛ مقدم نیا - الصفحة ٦٥
و شدّت با هم متفاوتند ولى در اغلب موارد، سخنى كه با نرمى و ملايمت گفته شود، نافذتر است و بهتر در قلب طرف مىنشيند و اثر مىگذارد.
خداى متعال در يك آموزش زيباى عملى، به حضرت موسى و برادرش هارون دستور مىدهد تا به نزد فرعون رفته و با او «سخن» بگويند و در ضمن سخن گفتن با او جانب «نرمش و ملايمت» را مراعات كنند. جالب آنكه مقصود از اين ابراز ملايمت در گفتار با فرعون را نيز آگاه ساختن و وادار كردن او به كرنش در برابر خداوند دانسته است كه اين خود، معناى كامل هدايت و نتيجه نهايى امر به معروف و نهى از منكر است.
قرآن كريم اين فرمان دقيق خداوند را چنين بازگو مىكند:
اذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّيِّناً لَّعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى «١»
به سوى فرعون برويد كه طغيان كرده است! اما به نرمى با او سخن بگوييد! شايد متذكّر شود، يا از خدا بترسد.
ناگفته پيداست كه گستردهترين زمينه انجام امر به معروف و نهى از منكر نيز در همين مرحله است. ولىّ امر مسلمين، حضرت آيت اللّه خامنهاى درباره وسعت زمينه امر به معروف و نهى از منكر گفتارى مىفرمايد:
... قبلًا هم گفتهام كه در جامعه اسلامى، تكليف عامّه مردم، امر به معروف و نهى از منكر با لسان است ... البته نقش مهمتر را هم، همين زبان دارد.
چيزى كه جامعه را اصلاح مىكند، همين نهى از منكر زبانى است. اگر مردم به آدم بدكار، خلافكار، كسى كه اشاعه فحشا مىكند و مىخواهد قبح گناه را